Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. OK
ISSN - 2391-9361

Volume 6, issue 2
SYSTEMY WSPOMAGANIA W INŻYNIERII PRODUKCJI
ZAGADNIENIA ENERGOMASZYNOWE I BEZPIECZEŃSTWO W GÓRNICTWIE

Nakład numeru: 130 egzemplarzy

 
Spis treści

  pobierz
1 vol. 6, iss. 2/1

Daniel ADAMECKI
Oddziaływanie między urobkiem i taśmą w górniczych przenośnikach taśmowych – wybrane zagadnienia

Abstrakt: Przedmiotem referatu jest przedstawienie zjawiska oddziaływania między urobkiem i taśmą w górniczych przenośnikach taśmowych. Taśma obciążona urobkiem odkształca się wpływając na wiele parametrów eksploatacyjnych przenośnika taśmowego. Linia ugięcia taśmy między zestawami krążnikowymi jest jednym z istotnych parametrów opisujących współpracę urobku z taśmą przenośnikową. W artykule przedstawiono zmodyfikowane stanowisko badawcze do identyfikacji sprzężenia ciernego między urobkiem i taśmą w warunkach drgań wymuszonych. Następnie opisano różne modele matematyczne linii ugięcia taśmy między zestawami krążnikowymi w warunkach statycznych i dynamicznych jej obciążeń.

Słowa kluczowe: przenośnik taśmowy; test tarcia; współczynnik tarcia zewnętrznego; taśma elastomerowa; ugięcie taśmy
str. 11 pobierz
2 vol. 6, iss. 2/2

Sergiusz BORON
Obciążalność górniczych przewodów oponowych przy pracy przerywanej i dorywczej

Abstrakt: Podstawą doboru przekroju żył górniczych przewodów elektroenergetycznych jest obciążalność prądowa długotrwała, wynikająca z pracy ciągłej odbiorników. Norma dotycząca parametrów znamionowych silników wyróżnia, poza obciążeniem długotrwałym, inne rodzaje ich obciążenia, które mogą być opisane liczbowo, graficznie lub przez wybranie jednego z predefiniowanych rodzajów S1 do S10. W przypadku pracy przerywanej, dorywczej lub przy zmiennym obciążeniu silników, dobór przewodu zasilającego w oparciu o obciążalność długotrwałą, może prowadzić do nieuzasadnionego zawyżenia przekroju żył lub nadmiernego przyrostu ich temperatury. W artykule opisano metodykę wyznaczania obciążalności przewodów dla obciążeń innych niż długotrwałe. Przedstawiono wyniki przykładowych obliczeń obciążalności górniczych przewodów oponowych dla obciążenia dorywczego o różnym czasie trwania, a także czasu stygnięcia do temperatury zbliżonej do temperatury otoczenia.

Słowa kluczowe: obciążalność prądowa, elektroenergetyczne przewody górnicze, praca przerywana i dorywcza
str. 21 pobierz
3 vol. 6, iss. 2/3

Piotr BUCHWALD, Piotr GOLICZ, Janusz ŚLIWA, Aleksandra KOWALIK
RESYS nowy system telekomunikacyjny dla ratownictwa górniczego

Abstrakt: W artykule autorzy prezentują nowy system telekomunikacyjny przeznaczony dla zastępów ratowniczych. RESYS to system fonicznej łączności radiowej, transmisji danych oraz monitoringu ratowników biorących udział w akcjach ratowniczych w podziemnych zakładach górniczych. Został on wykonany w ramach jednego z zadań projektu badawczego dotyczącego poprawy bezpieczeństwa pracy w kopalniach pt.: „Opracowanie funkcjonalnego systemu bezprzewodowej łączności ratowniczej z możliwością stosowania w wyrobiskach zagrożonych wybuchem metanu i/lub pyłu węglowego”.

Słowa kluczowe: ratownictwo górnicze, łączność ratownicza, akcje ratownicze
str. 31 pobierz
4 vol. 6, iss. 2/4

Krzysztof SŁOTA
Ocena pomiarów parametrów pracy chłodnicy powietrza – studium przypadku

Abstrakt: W górnictwie i przemyśle do chłodzenia powietrza wykorzystuje się chłodnice powietrza. Moc tych urządzeń ma wpływ na parametry powietrza po przemianie, lecz nie zawsze można mówić o poprawnym działaniu urządzenia przyjmując do analizy wyłącznie temperatury powietrza. Celem pracy jest analiza różnych parametrów powietrza przy przepływie przez chłodnicę lub układ wentylator-chłodnica. Przedstawiony zostanie wpływ parametrów powietrza przed przemianą na parametry po przemianie. Na wykresie i-x Molliera pokazano przemianę powietrza dla jego przepływu przez chłodnicę, jak również układ wentylator-chłodnica. Przy założeniu stałej temperatury powietrza chłodzonego tspu równej 30°C (temperatura powietrza przed ochłodzeniem) i stałej temperatury powietrza po ochłodzeniu tszu równej 20°C oraz trzech różnych wilgotnościach względnych: tpu1=100%, tpu2=75% oraz tpu3=60% różnica entalpii cieplnej pomiędzy pierwszym a trzecim przypadkiem wynosi prawie 210%. W pracy przedstawiono schemat przepływu powietrza przez chłodnicę lub układ wentylator-chłodnica, wykorzystując wykres i-x Molliera. Pokazano studium przypadku, gdzie zakładano stałą temperaturę powietrza przed i po przemianie, a zmienną była wilgotność względna powietrza. Wykazano, że wielkość mocy chłodniczej jest bardzo zmienna, a różnice pomiędzy wartością minimalną a maksymalną mogą być bardzo duże.

Słowa kluczowe: klimatyzacja, aerologia górnicza, chłodnice powietrza
str. 42 pobierz
5 vol. 6, iss. 2/5

Piotr CHELUSZKA, Jacek GAWLIK
Komputerowa symulacja obciążeń dynamicznych w wybranych węzłach konstrukcyjnych nadwozia wysięgnikowego kombajnu chodnikowego w trakcie realizacji procesu roboczego

Abstrakt: Wysięgnikowe kombajny chodnikowe stanowią podstawową grupę maszyn roboczych stosowanych w górnictwie podziemnym węgla kamiennego do drążenia wyrobisk korytarzowych. Proces urabiania, szczególnie skał trudno urabialnych jest źródłem silnych obciążeń dynamicznych, które prowadzić mogą do niskiej efektywności pracy kombajnu oraz awarii głównych jego podzespołów spowodowanych znacznym ich przeciążeniem. Identyfikacja stanu dynamicznego kombajnu chodnikowego podczas realizacji procesu roboczego – maszyny traktowanej jako złożony obiekt dynamiczny – ma dlatego fundamentalne znaczenie z punktu widzenia projektowania tego rodzaju maszyn oraz optymalizacji parametrów realizowanego przezeń procesu. W artykule przedstawiono wybrane wyniki symulacji komputerowych dynamiki nadwozia kombajnu chodnikowego R-130 podczas realizacji procesu urabiania skał o zróżnicowanej urabialności. Z sytuacją taką mamy do czynienia powszechnie w przypadku drążenia wyrobisk korytarzowych w górotworze o budowie warstwowej, gdzie skałom łatwo urabialny (takim, jak na przykład węgiel kamienny) towarzyszą skały trudno urabialne (na przykład piaskowce). Zaprezentowano przykładowe charakterystyki dynamiczne napędu mechanizmów wychylania wysięgnika, które odpowiedzialne są, obok napędu głowic urabiających, za skuteczną realizację procesu urabiania. Określona została również wrażliwość napędu mechanizmów wychylania wysięgnika na warunki realizacji procesu urabiania.

Słowa kluczowe: kombajn chodnikowy, proces urabiania, model symulacyjny, obciążenie dynamiczne, symulacje komputerowe
str. 54 pobierz
6 vol. 6, iss. 2/6

Piotr CHELUSZKA, Piotr SOBOTA, Anna BUJNOWSKA
Analityczne wyznaczenie średniej wytrzymałości skrawów wykonywanych poprzecznymi głowicami kombajnu chodnikowego

Abstrakt: Prowadzone w Instytucie Mechanizacji Górnictwa Wydziału Górnictwa i Geologii Politechniki Śląskiej badania możliwości obniżenia energochłonności urabiania przez sterowanie ruchem głowic urabiających obejmują skrawanie bloku wykonanego z materiałów ekwiwalentnych o różnej wytrzymałości na ściskanie zbudowanego z pięciu warstw nachylonych ukośnie w stosunku do spągu. W artykule przedstawiono sposób analitycznego wyznaczenia parametrów geometrycznych skrawów wykonywanych głowicami poprzecznymi kombajnu chodnikowego oraz położenia skrawu względem spągu i osi wzdłużnej kombajnu. Umożliwia to wyznaczenie granicy warstw w przekroju poprzecznym skrawu a tym samym średniej wytrzymałości skały w tym przekroju. Wykonano przykładowe obliczenia średniej wytrzymałości skrawu zrealizowanego na stanowisku badawczym.

Słowa kluczowe: kombajn, proces skrawania, geometria kawałków, masa skalna z warstwową strukturą, określenie średniej wytrzymałości skał skrawanych
str. 68 pobierz
7 vol. 6, iss. 2/7

Krzysztof FILIPOWICZ, Mariusz KUCZAJ
Wpływ metalowego sprzęgła podatnego na wybrane parametry rozruchu układu napędowego

Abstrakt: Charakter pracy maszyn urabiających oraz do odstawy urobku, stanowiących główny trzon kopalnianego kompleksu zmechanizowanego, cechują częste rozruchy. Faza rozruchu wpływa niekorzystnie na podzespoły układu napędowego. Celem ich zabezpieczenia przed przeciążeniem stosuje się sprzęgła podatne. W Instytucie Mechanizacji Górnictwa Politechniki Śląskiej opracowano nową konstrukcję sprzęgła podatnego skrętnie cechującego się relatywnie dużym kątem względnego przemieszczenia członów w odróżnieniu od innych obecnie produkowanych sprzęgieł. W niniejszym artykule przedstawiono wyniki badań stanowiskowych, w których wykazano wpływ fazy rozruchu układu napędowego na elektryczne parametry zasilania silnika napędowego oraz na obciążenie dynamiczne przekładni zębatej. Pomiary były wykonane dla różnych wartości momentu hamującego, symulującego pracę układu napędowego pod obciążeniem. Z przeprowadzonych analiz wyników badań sformułowano szereg wniosków szczegółowych. Ostatecznie wykazano, że występuje pozytywny wpływ zastosowania nowej konstrukcji sprzęgła na warunki pracy podstawowych zespołów układu napędowego jakimi są silnik elektryczny i przekładnia zębata.

Słowa kluczowe: sprzęgło podatne, układ napędowy, rozruch układu napędowego
str. 80 pobierz
8 vol. 6, iss. 2/8

Aneta GRODZICKA
Analiza zachowań ratowników górniczych przed i po akcjach ratowniczych na podstawie badań ankietowych

Abstrakt: W artykule przedstawiono wyniki badań ankietowych dotyczących zachowań, reakcji oraz odczuć ratowników górniczych pod wpływem stresu. Każda akcja ratownicza jest analizowana indywidualnie ze względu na czynniki, które mają wpływ na jej przebieg. Z punktu psychologii ważnym elementem jest zachowanie ratownika, jego reakcje nie tylko przed, jak i w czasie akcji, ale również po przeprowadzonej akcji ratowniczej. Dzięki ankiecie można było zanalizować odczucia ratowników biorących udział w akcjach ratowniczych.

Słowa kluczowe: ratownictwo, górnictwo, zachowania, psychologia, ankieta
str. 93 pobierz
9 vol. 6, iss. 2/9

Adam HEYDUK
Metody stereowizyjne w analizie składu ziarnowego

Abstrakt: Stereowizja jest jednym ze sposobów akwizycji obrazów trójwymiarowych, opartym na naśladownictwie funkcjonowania ludzkiego układu wzrokowego. W artykule przedstawiono podstawowe zasady stereowizji oraz koncepcję zastosowania tej metody do analizy powierzchniowej warstwy strumienia materiału ziarnistego na ruchomej taśmie przenośnika. Dzięki wykorzystaniu ruchu taśmy możliwa jest realizacja prostego układu stereowizyjnego z wykorzystaniem tylko jednej kamery o wysokiej rozdzielczości, wykonującej zdjęcia w krótkim odstępie czasu. Przedstawiono wyniki wstępnych badań przeprowadzonych na stanowisku laboratoryjnym. Przeanalizowano zalety i wady metod stereowizyjnych w porównaniu z innymi sposobami akwizycji obrazów trójwymiarowych. Podstawową zaletą jest mała złożoność sprzętowa i stosunkowo niski koszt oraz wysoka rozdzielczość uzyskiwanych obrazów, natomiast podstawową wadą – wysoka złożoność obliczeniowa w przypadku obrazów obejmujących dużą liczbę ziarn (drobne sortymenty), związana z koniecznością identyfikacji odpowiadających sobie punktów w sekwencji dwóch kolejnych obrazów.

Słowa kluczowe: stereowizja, analiza obrazu, skład ziarnowy
str. 103 pobierz
10 vol. 6, iss. 2/10

Marek JASZCZUK, Jakub KRÓLAK
Metoda badania wpływu utraty stateczności na opory ruchu kombajnu ścianowego

Abstrakt: W pracy przedstawiono autorską metodę badania stateczności kombajnu, w której analizuje się zwrot reakcji występujących w płozach kombajnu. Za pomocą programu GeneSiS (Generator Siatek Skrawania), opracowanego w Instytucie Mechanizacji Górnictwa Wydziału Górnictwa i Geologii Politechniki Śląskiej, wyznacza się wartości sił na każdym z noży, a następnie obciążenie to redukuje się do trzech sił oraz trzech momentów w wybranym układzie współrzędnych, stanowiących obciążenie czynne organów urabiających kombajnu. Na podstawie modelu przestrzennego kombajnu wyznacza się obciążenia bierne w postaci reakcji prostopadłych do płaszczyzny podparcia. Zaprezentowano wpływ wybranych czynników (wysokości ściany i prędkości posuwu) na stateczność kombajnu KSW-880E. Metoda ta pozwala na uwzględnienie takich czynników jak: wysokość i nachylenie ściany, urabialność węgla, średnica i zabiór organów urabiających.

Słowa kluczowe: kombajn ścianowy, stateczność, opory ruchu
str. 114 pobierz
11 vol. 6, iss. 2/11

Jarosław JOOSTBERENS
Model symulacyjny gęstościomierza radiometrycznego

Abstrakt: Gęstościomierze radiometryczne znajdują zastosowanie w układach monitoringu i sterowania różnych procesów technologicznych, w tym również procesów przeróbki węgla kamiennego takich jak: wzbogacanie w cieczy ciężkiej, wzbogacanie w osadzarce, flotacja węgla. Gęstościomierze te działają na zasadzie absorpcji promieniowania gamma. Głowica pomiarowa gęstościomierza składa się ze źródła promieniowania oraz detektora, zwykle w postaci licznika scyntylacyjnego. Sygnał z detektora promieniowania jest ciągiem impulsów, który jest sygnałem stochastycznym o rozkładzie czasowym Poissona. Impulsy te zliczane są często za pomocą licznika impulsów, stanowiącego rodzaj filtru dolnoprzepustowego. Zależność pomiędzy mierzoną średnią wartością gęstości ośrodka, a średnią częstością zliczanych impulsów ma teoretycznie charakter wykładniczy. W artykule przedstawiono model symulacyjny gęstościomierza radiometrycznego. Opisano metodę pomiarową oraz podano równania modelu gęstościomierza. Przedstawiono również przykładowe wyniki badań symulacyjnych w formie graficznej.

Słowa kluczowe: gęstościomierz radiometryczny, rozkład Poissona, licznik, cyfrowy filtr dolnoprzepustowy
str. 126 pobierz
12 vol. 6, iss. 2/12

Jan KANIA
Zestawy maszyn, urządzeń i instalacji do głębienia zbiornika wyrównawczego węglowego II w JSW S.A. KWK „Pniówek”

Abstrakt: W artykule przedstawiono zestawy maszyn, urządzeń i instalacji do głębienia Zbiornika Wyrównawczego Węglowego II na poziomie 830 m w JSW S.A. KWK „Pniówek” oraz analizę uwarunkowań związanych z drążeniem zbiornika. Problemem technicznym okazała się niewielka odległość, wynosząca tylko 30 m, pomiędzy zbiornikiem pierwszym a nowodrążonym zbiornikiem drugim wymuszająca odstąpienie od tradycyjnej technologii drążenia z wykorzystaniem środków strzałowych i zaproponowanie technologii drążenia bez użycia materiałów wybuchowych oraz dobór maszyn i urządzeń. Zastosowane innowacyjne rozwiązania musiały zagwarantować, że nie zostanie naruszona konstrukcja istniejącego zbiornika I, a przestrzeń pomiędzy elementami betonowej obudowy zostanie całkowicie wypełniona. Przedstawiono zestawy maszyn i urządzeń związane z budową zbiornika w zależności od rozpatrywanych wariantów głębienia. Na podstawie przeprowadzonej analizy uwarunkowań związanych z budową zbiornika oraz technologii głębienia zbiornika wyrównawczego rozpatrywano zastosowanie zestawu maszyn i urządzeń spełniających określone wymagania drążenia bez użycia materiałów wybuchowych.

Słowa kluczowe: koncepcja głębienia, technologia głębienia bez użycia materiałów wybuchowych, zbiornik wyrównawczy węglowy, zestawy maszyn i urządzeń do głębienia zbiornika
str. 135 pobierz
13 vol. 6, iss. 2/13

Roman KAULA Krystian KALINOWSKI
Wyznaczanie charakterystyk statycznych flotowników przepływowych wielokomorowych

Abstrakt: Wyznaczanie charakterystyk statycznych procesu wzbogacania w przemysłowych maszynach flotacyjnym jest zagadnieniem trudnym ze względu na wpływ wielu parametrów na przebieg procesu. Przyjmuje się, że parametrem który zawiera informacje o czynnikach wpływających na proces jest współczynnik prędkości flotacji k ziaren, charakteryzujący sie określonym rozkładem flotowalności ziaren f(k). Funkcję tego typu uzyskuje się na podstawie przebiegu kinetyki wydzielania się masy składników nadawy w procesie flotacji cyklicznej. Wyznaczenie funkcji f(k) realizowane jest pośrednio poprzez model matematyczny przebiegu kinetyki flotacji m(t). Wyznaczone parametry modelu kinetyki są równocześnie parametrami modelu funkcji gęstości rozkładu flotowalności ziaren węgla. Na podstawie wcześniejszych prac autorzy wykazali, że model rozkładu trójkątnego funkcji f(k) dobrze charakteryzuje niejednorodność nadawy. Korzystając z rozkładu flotowalności ziaren można wyznaczyć rozkład zawartości popiołu w zależności od zmian współczynnika prędkości flotacji. Na podstawie tych zależności można wyznaczyć charakterystyki statyczne flotownika przepływowego. W artykule wyznaczono charakterystyki statyczne jednokomorowego i wielokomorowego flotownika przepływowego. Otrzymane na podstawie badań symulacyjnych charakterystyki statyczne wychodu koncentratu i zawartości popiołu w koncentracie w zależności od zmian natężenia dopływu powietrza, są zbieżne do charakterystyk wyznaczonych, przez autorów, na podstawie badań flotowników przemysłowych. Znajomość charakterystyk gęstości rozkładu frakcji wraz z rozkładem zawartości popiołu umożliwi lepszą ocenę zjawisk zachodzących w procesie wzbogacania. Wyznaczone na podstawie tych modeli charakterystyki statyczne przepływowych flotowników jedno i wielokomorowych mogą być wykorzystywane w projektowaniu systemów sterowania procesu flotacji kopalin.

Słowa kluczowe: modele kinetyki flotacji, współczynnik prędkości flotacji, funkcja gęstości rozkładu flotowalności ziaren węgla, charakterystyki statyczne flotowników przepływowych
str. 150 pobierz
14 vol. 6, iss. 2/14

Anna KIJEWSKA, Anna BLUSZCZ
Analiza poziomów śladu węglowego dla świata i krajów UE

Abstrakt: Wzrost liczby ludności na świecie i wzrost gospodarek światowych powoduje stały wzrost zapotrzebowania na energię elektryczną. Podstawowymi surowcami do produkcji energii elektrycznej w skali światowej są ropa naftowa, węgiel, gaz oraz energia jądrowa i energia odnawialna. Spalanie paliw kopalnych powoduje emisję gazów cieplarnianych, które w różnym stopniu przyczyniają się do ocieplenia klimatu. Celem artykułu jest analiza śladów węglowych dla świata i krajów UE. Artykuł zawiera charakterystykę pojęcia śladu węglowego, który oznacza całkowitą ilość emisji CO2 i innych gazów cieplarnianych np. metanu czy podtlenku azotu w odniesieniu do emisji wynikającej z cyklu życia produktu, włączając jego składowanie i unieszkodliwianie. Ślad węglowy jest wskaźnikiem ilościowym i uniwersalnym, dającym się policzyć dla przedsiębiorstwa, konkretnego produktu, usługi, procesu, organizacji, kraju bądź regionu. W artykule przedstawiono również analizę porównawczą tego wskaźnika dla różnych krajów na świecie i w UE. Wskazano obliczenia śladu węglowego ogółem oraz w przeliczeniu na osobę, co istotnie różnicuje ocenę gospodarek światowych pod względem wielkości emisji.

Słowa kluczowe: emisja dwutlenku węgla, CF, gazy cieplarniane, emisja gazów
str. 160 pobierz
15 vol. 6, iss. 2/15

Marcin KRAUSE
Badania zróżnicowania ryzyka wypadków przy pracy na przykładzie analizy statystyki wypadków dla branży górnictwa i Polski

Abstrakt: Publikacja przedstawia analizę statystyki wypadków przy pracy w branży górnictwa i w Polsce, która opiera się na danych Głównego Urzędu Statystycznego pt. „Wypadki przy pracy”. W opracowaniu wykorzystano kryteria analizy bezwzględnej, opartej na porównaniu wybranych miar wypadkowości (liczba i skutki wypadków) oraz analizy wskaźnikowej, opartej na porównaniu wybranych wskaźników wypadkowości (wskaźniki częstości, wskaźnik ciężkości i wskaźnik ryzyka). Praca obejmuje wyniki analizy porównawczej wypadkowości zawodowej w Polsce i górnictwie za lata 2005-2015, z uwzględnieniem wypadków ogółem, wypadków śmiertelnych i wypadków ciężkich.

Słowa kluczowe: wypadki przy pracy, statystyka wypadków, górnictwo, Polska
str. 169 pobierz
16 vol. 6, iss. 2/16

Zbigniew SŁOTA
Bezpieczeństwo podziemnych tras turystycznych w ZKWK „Guido” – propozycja badań ankietowych

Abstrakt: ZKWK „Guido” będąca częścią Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu jest unikatem w skali światowej. Oprócz prezentacji zabytków techniki górniczej na powierzchni ziemi udostępnia turystom podziemne trasy turystyczne. W chwili obecnej w ZKWK „Guido” udostępniono kilka podziemnych tras turystycznych. Najpopularniejsze znajdują się na poziomie 170 (praca górników na przełomie XIX i XX wieku na obszarze Śląska, zagrożenia w kopalni, tradycje górnicze) oraz 320 (wyrobiska utrzymane w stanie jak najbardziej zbliżonym do pierwotnego). Poziom 355 (otwarty 4 .02.2016r.) można zwiedzać albo podczas tzw. "szychty" (zwiedzający w ubraniu roboczym z przewodnikiem-górnikiem wykonują proste prace górnicze), albo jako tzw. "mroki kopalni" (zwiedzający otrzymują lampy osobiste i zwiedzają trasę po ciemku). Celem artykułu jest przedstawienie propozycji badań ankietowych dotyczących bezpieczeństwa tras turystycznych w odczuciu samych zwiedzających, wraz z wynikami badań pilotażowych przeprowadzonych w ZKWK „Guido”. W tym celu opracowano specjalną ankietę (zamieszczoną w pracy), która obejmowała pytania z zakresu trzech głównych obszarów: bezpieczeństwo ogólne (ankietowanych pytano m.in. o oznakowanie i oświetlenie trasy, elementy mogące stanowić niebezpieczeństwo dla zwiedzających, objawy złego samopoczucia, zachowania przewodnika), zdarzenia potencjalnie niebezpieczne (potknięcia, upadki, uderzenia głową i inne niebezpieczne zdarzenia) oraz zadowolenie turysty (zadowolenie z wycieczki, atrakcje, poczucie bezpieczeństwa, inne uwagi odnośnie bezpieczeństwa). Na podstawie opracowanej ankiety przeprowadzono badania pilotażowe w ZKWK „Guido” wśród 100 losowo wybranych turystów zwiedzających różne trasy podziemne w kopalni. Wyniki badań zamieszczono na wykresach, uwzględniając dodatkowo płeć, wiek, oraz wykształcenie ankietowanych. Ankieta była anonimowa, a jej wypełnienie dobrowolne. Wyniki pilotażowych badań ankietowych powinny pozwolić na udoskonalenie ankiety, której wyniki mogą stać się wskaźnikiem obszarów problemowych, dotyczących bezpieczeństwa tras turystycznych w oczach zwiedzających, wymagających uwagi ze strony decydentów w Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu.

Słowa kluczowe: podziemne trasy turystyczne, bezpieczeństwo, kopalnie zabytkowe, badania ankietowe
str. 178 pobierz
17 vol. 6, iss. 2/17

Adam MAREK
Wpływ przemienników częstotliwości na pracę silników indukcyjnych w podziemiach kopalń

Abstrakt: W referacie przedstawiono analizę współpracy pośrednich przemienników częstotliwości z zasilanymi przez nie silnikami indukcyjnymi. Na warunki pracy silników zasilanych z pośrednich przemienników częstotliwości mają w warunkach kopalnianych wpływ parametry elementów pasożytniczych użytych przewodów oponowych lub/i kabli górniczych, parametry elementów wchodzących w skład filtrów oraz sposób sterowania pracą zaworów falownika. Istotną właściwością omawianego przekształtnika jest to, że nie jest on źródłem napięcia sinusoidalnie zmiennego. Odkształcenie napięcia wyjściowego przemiennika jest efektem wielokrotnej komutacji zaworów falownika pracującego przy sterowaniu z modulacją szerokości impulsów (MSI). Z komutacją zaworów falownika związane są duże stromości narastania napięcia wyjściowego przemiennika. Stromości te osiągają wartości dochodzące do kilkunastu kV na s. Tak duże stromości narastania napięcia wyjściowego przemiennika powodują w stanie przejściowym przepływ dużych prądów pojemnościowych. W pracy omówiono wpływ poszczególnych parametrów kabli i przewodów oponowych na wartości przepięć i prądów doziemnych. Omówiono również sposoby ograniczenia tych niekorzystnych zjawisk (przepięć, prądów doziemnych).

Słowa kluczowe: pośredni przemiennik częstotliwości, falownik, MSI, silnik indukcyjny, przepięcie, prąd doziemny
str. 188 pobierz
18 vol. 6, iss. 2/18

Ewa MATUSZEWSKA-MAJCHER
Wpływ warunków wykonywania pracy górniczej na stan zdrowia pracowników kopalń

Abstrakt: W artykule na podstawie danych statystycznych dotyczących emerytur i rent pobieranych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych podjęto próbę wskazania, iż warunki wykonywania pracy mogą mieć wpływ na długość życia oraz zdolności produkcyjne zatrudnionych pracowników.

Słowa kluczowe: bezpieczeństwo pracy, zagrożenia w górnictwie, przywileje emerytalne, emerytury górnicze
str. 197 pobierz
19 vol. 6, iss. 2/19

Anna MORCINEK-SŁOTA
Stres zawodowy wśród pracowników górnictwa – propozycja badań ankietowych w kopalniach węgla kamiennego

Abstrakt: Dla wielu ludzi praca zawodowa jest źródłem silnych emocji. Złość, gniew, lęk, strach lub silne zdenerwowanie dezorganizują postrzeganie i zakłócają myślenie oraz wykonywanie czynności. Pośrednio wpływają na popełnianie wielu różnych błędów, w tym także wypadkowych. Dlatego też ważnym elementem jest rozpoznawanie i eliminowanie w zakładach pracy przyczyn stresu zawodowego oraz uodparnianie ludzi na działanie stresu. W artykule przedstawiono problematykę związaną ze stresem zawodowym wśród pracowników kopalń węgla kamiennego. Omówiono ogólne pojęcie stresu oraz stresu zawodowego, jak również stresorów, czyli bodźców, które wywołują reakcję organizmu. Przedstawiono skutki zdrowotne związane ze stresem zawodowym oraz wpływ stresu na funkcjonowanie przedsiębiorstwa. W artykule przedstawiono propozycję badań ankietowych odnośnie stresu zawodowego wśród pracowników górnictwa. Zawarta w nim ankieta złożona jest z trzech części ujmujących następujące obszary problemowe: właściwości fizyczne środowiska pracy, czynniki społeczne środowiska pracy oraz czynniki stresogenne powodowane złą organizacją pracy. Ankieta ma formę otwartą i jest anonimowa. Respondenci mogą udzielać jednej lub kilku odpowiedzi spośród podanych, bądź mogą sami wyrazić własną opinię. Badania obejmą reprezentatywną, losowo wybraną grupę ludzi zatrudnionych na stanowiskach dołowych i przeprowadzane będą na okresowych szkoleniach bhp. Dodatkowo w badaniach uwzględnione będą informacje o wieku, stażu pracy (w tym, w samym górnictwie) oraz wykształceniu zawodowym pracowników. Badania ankietowe odnośnie stresu zawodowego umożliwią podjęcie właściwych działań profilaktycznych w celu zidentyfikowania i wyeliminowania występujących w zakładzie górniczym stresorów zawodowych. Pozwolą dostrzec, iż stres jest problemem dotyczącym zarówno poszczególnych pracowników jak i całego zakładu pracy. Pomogą pracodawcy w projektowaniu odpowiednich warunków pracy o ograniczonym potencjale wywoływania stresu oraz dadzą możliwość wyposażenia pracowników w wiedzę i umiejętności do radzenia sobie za stresem.

Słowa kluczowe: stres, stres zawodowy, stresory, ankieta
str. 205 pobierz
20 vol. 6, iss. 2/20

Dariusz MUSIOŁ
Koszty profilaktyk aerologicznych w porównaniu do ceny węgla w warunkach jednej z kopalń węgla kamiennego

Abstrakt: Wskazano koszty ponoszone na poprawę bezpieczeństwa pracy przez spółki węglowe dla profilaktyk prowadzonych w ramach zagrożeń aerologicznych. Scharakteryzowano trzy ściany eksploatacyjne jednej z kopalń prowadzone w tym samym okresie czasu i podobnych warunkach górniczo-geologicznych przy porównywalnych zagrożeniach aerologicznych. Wskazano na analogiczny zakres zastosowanych prac profilaktycznych ograniczających wpływ występujących zagrożeń na proces produkcji. Przeprowadzono analizę kosztów stosowanych prac profilaktycznych i wskazano ich wpływ na cenę węgla.

Słowa kluczowe: górnictwo, zagrożenia aerologiczne, prace profilaktyczne, koszty prac profilaktycznych
str. 214 pobierz
21 vol. 6, iss. 2/21

Andrzej NOWROT
Możliwości techniczne zastosowania szerokopasmowej analizy widmowej w predykcji wstrząsów i tąpnięć

Abstrakt: Do powszechnych zjawisk występujących w górnictwie podziemnym należą wstrząsy i tąpnięcia, które stanowią istotne zagrożenie dla znajdujących się pod ziemią ludzi oraz mogą spowodować znaczne straty finansowe. Odpowiednio wczesne wykrycie nadchodzącego zagrożenia zdecydowanie poprawiłoby bezpieczeństwo załogi jak również pozwoliłoby ograniczyć straty ekonomiczne. Niestety nie zostały dotychczas opracowane dostatecznie skuteczne systemy predykcji tych zjawisk. Niemniej jednak szczury, które żyją w podziemnej części kopalni, wykrywają zbliżające się zagrożenie dużo wcześniej w stosunku do zainstalowanej aparatury. Nadzwyczajne umiejętności tych gryzoni wynikają w znacznej mierze z możliwości ich zmysłów pozwalających na rejestrowanie drgań mechanicznych w szerokim zakresie od infradźwięków do ultradźwięków. Istotnym problemem technicznym w opracowaniu aparatury naśladującej zmysły szczura jest uzyskanie odpowiedniej czułości i rozdzielczości detektora w zakresie niskich częstotliwości przy jednoczesnym zapewnieniu odpowiedniego stosunku sygnał szum. W artykule przedstawiono koncepcję konstrukcji szerokopasmowego detektora mikrodrgań jako elementu systemu predykcji zagrożeń sejsmicznych.

Słowa kluczowe: predykcja, MEMS, analiza szerokopasmowa
str. 224 pobierz
22 vol. 6, iss. 2/22

Grzegorz PACH
Charakterystyki zastępcze wentylatorów w zagadnieniach wymuszonego rozpływu powietrza

Abstrakt: W artykule przedstawiono wyniki badań nad charakterystykami zastępczymi wentylatorów. Przypomniano podstawowe wiadomości dotyczące tematyki wymuszonego rozpływu powietrza (dawna nazwa to regulacja sieci wentylacyjnej) oraz rodzajów stosowanych przy niej rozwiązań. Wykazano możliwość wykorzystania charakterystyk zastępczych w zagadnieniu wymuszonego rozpływu powietrza w kopalnianych sieciach wentylacyjnych, w szczególności w przypadku występowania w nich zależnych prądów powietrza zużytego łączących podsieci wentylatorów głównego przewietrzania. Wspomniane charakterystyki mogą być przedstawione jako zależności łączące wydatek objętościowy powietrza w wybranej bocznicy wentylacyjnej z wymaganym spiętrzeniem wentylatorów zapewniającym utrzymanie zadanej a priori ilości powietrza w bocznicach, w których następuje jego zużycie. Kolejna forma to charakterystyki pozwalające na określenie mocy użytecznej poszczególnych wentylatorów oraz całkowitej mocy użytecznej wszystkich wentylatorów głównego przewietrzania w kopalni w odniesieniu do wydatku objętościowego powietrza w wybranej bocznicy wentylacyjnej. W artykule przedstawiony został przykład obliczeniowy dla kopalnianej sieci wentylacyjnej zawierającej dwa wentylatory głównego przewietrzania, których podsieci są wzajemnie połączone w strefie powietrza zużytego. Zwrócono uwagę, na możliwość wykorzystania tytułowych charakterystyk przy doborze optymalnego wymuszonego rozpływu powietrza mającego na celu obniżanie kosztów wentylacji kopalni przy jednoczesnym zapewnieniu stałej, bezpiecznej ilości powietrza w miejscach jego odbioru, tj. np. w rejonach wydobywczych, komorach funkcyjnych.

Słowa kluczowe: kopalniana sieć wentylacyjna, rozpływ wymuszony powietrza, prądy zależne powietrza w kopalnianych sieciach wentylacyjnych, moc użyteczna wentylatora, optymalizacja kopalnianej sieci wentylacyjnej
str. 232 pobierz
23 vol. 6, iss. 2/23

Arkadiusz PAWLIKOWSKI
Symulacja wpływu obciążenia osłony odzawałowej na podporność sekcji obudowy zmechanizowanej

Abstrakt: W artykule przedstawiono symulację wpływu obciążenia osłony odzawałowej na podporność sekcji obudowy zmechanizowanej. Wypadkową nacisku zawału na osłonę odzawałową wyznaczono traktując jej obciążenie jako parcie gruntu na ścianę. W porównaniu do stosowanych dotychczas obliczeń obciążenia osłony, w artykule istotne novum stanowi uwzględnienie przy wyznaczaniu tego obciążenia wszystkich sił w układzie sekcja obudowy - górotwór. W pracy wyznaczono i przeanalizowano charakterystyki podpornościowe sekcji obudowy zmechanizowanej, w zależności od obciążenia osłony odzawałowej rumowiskiem zawałowym, uwzględniając również brak tego obciążenia. Do symulacji wykorzystano uogólniony model sekcji obudowy zmechanizowanej pracującej w warunkach określonej ściany i metodę wyznaczania podporności sekcji obudowy, w której uwzględnia się wpływ przyrostu siły w stojakach w zależności od przyrostu kąta nachylenia stropnicy.

Słowa kluczowe: sekcja obudowy zmechanizowanej, osłona odzawałowa, podporność sekcji
str. 247 pobierz
24 vol. 6, iss. 2/24

Joachim PIELOT
Wpływ analogowej filtracji dolnoprzepustowej w torach pomiarowych na parametry sygnałów

Abstrakt: Pomiary różnych wielkości fizycznych dokonywane są najczęściej w ten sposób, że najpierw wartości chwilowe mierzonych wielkości są przetwarzane na wartości chwilowe napięcia elektrycznego, po czym sygnał napięciowy jest przesyłany torem pomiarowym do przetwornika analogowo-cyfrowego. W praktyce pomiarowej zdarza się jednak, że nie przykłada się należytej uwagi do zagadnień filtracji sygnałów w torach pomiarowych, albo filtracja ta jest przeprowadzona w niewłaściwy sposób. W referacie dokonana została analiza wpływu analogowej filtracji dolnoprzepustowej na parametry sygnałów użytecznych i zakłócających w torach pomiarowych. W pierwszej kolejności określono wpływ takiej filtracji z wykorzystaniem biernego filtru RC I rzędu w warunkach pracy bez obciążenia i z obciążeniem na wyjściu filtru. Następnie porównana została praca biernych filtrów RC I, II i III rzędu. Ponieważ skuteczność działania filtrów biernych jest często niewystarczająca, dlatego przedstawiono przykładowe działanie filtrów aktywnych wyższych rzędów.

Słowa kluczowe: filtracja dolnoprzepustowa, filtry analogowe, filtry antyaliasingowe
str. 257 pobierz
25 vol. 6, iss. 2/25

Wojciech PIELUCHA
Dobór parametrów regulatora pi w układzie sterowania odbiorem produktu dolnego w osadzarce – wybrane problemy

Abstrakt: W pracy krótko scharakteryzowano strefę odbioru osadzarki jako obiekt regulacji. Opisano przyjęty w celach badawczych przyrostowy algorytm cyfrowego regulatora PI. Omówiono też problemy związane z doborem nastaw cyfrowego regulatora PI. Następnie, w celach symulacyjnych, dobrano nastawy regulatora na podstawie zidentyfikowanych parametrów zastępczego liniowego modelu obiektu. W dalszej części referatu rozpatrzono dwa przypadki zmian zadanej gęstości rozdziału. W celu dokonania analizy porównawczej, zastosowano algorytm pozycyjny z kompensatorem zjawiska windup. Wyniki badań symulacyjnych przedstawiono w postaci wykresów przebiegów czasowych wartości regulowanej. Na koniec porównano efekty regulacji dla obu przyjętych algorytmów.

Słowa kluczowe: wzbogacanie węgla w osadzarce, regulator PI, zjawisko windup
str. 273 pobierz
26 vol. 6, iss. 2/26

Krzysztof TWARDOCH, Artur NAWRAT
Wpływ podziałki międzysegmentowej na współpracę koła napędowego z zębatką o owalnym przekroju sworzni w mechanizmie posuwu 2BP – analiza MES

Abstrakt: W artykule przedstawiono propozycję analizy numerycznej współpracy koła napędowego z zębatką o owalnym przekroju sworzni w mechanizmie EICOTRACK (2BP – mechanizm bezcięgnowego posuwu z dwoma kołami napędowymi) przy uwzględnieniu wpływu zmian podziałki międzysegmentowej. System bezcięgnowego posuwu 2BP odwzorowano w przestrzeni trójwymiarowej środowiska CAD kreując modele geometryczne koła napędowego i zębatki sworzniowej. Model mechanizmu 2BP został uproszczony ze względu na skomplikowany proces osiatkowania (meshing process) oraz długi czas analizy MES, wynikający ze złożoności obliczeniowej. Analiza MES, przeprowadzona w programie ANSYS Workbench, miała na celu wyznaczenie wartości siły międzyzębnej oraz kierunków jej działania podczas posuwu dla symulowanych zmian skokowych odstępu między segmentami zębatki. W pierwszej części artykułu przedstawiono bezcięgnowy system posuw EICOTRACK, stosowany w kombajnach ścianowych, który w Polsce jest produkowany pod nazwą 2BP. Następnie przedstawiono sposób parametryzowania modelu przestrzennego mechanizmu 2BP w programie ANSYS. Przeprowadzono kolejne etapy modelowania parametrów współpracy koła napędowego ze sworzniami segmentu zębatki – modelowanie kontaktu, warunków brzegowych itd. Przeprowadzono dyskretyzację modelu, dokonując podziału continuum modelu bryłowego na elementy skończone. Zamodelowano siły działające na koło. Wykonano badania w oparciu o model quasi-dynamiczny z użyciem Metody Elementów Skończonych. Wyniki analizy MES zilustrowano graficznie w postaci charakterystyk składowej pionowej siły międzyzębnej.

Słowa kluczowe: EICOTRACK, 2BP, mechanizm posuwu, napędowe koło zębate, zębatka, sworznie owalne, kombajn ścianowy, CAD, MES
str. 283 pobierz
27 vol. 6, iss. 2/27

Antoni WOJACZEK, Adam WOJACZEK
Informatyczne aspekty integracji kopalnianych systemów dyspozytorskich

Abstrakt: W dyspozytorniach zakładów górniczych eksploatuje się wiele różnych systemów telekomunikacyjnych. Systemy te mogą pracować pod nadzorem systemu dyspozytorskiego THOR, który zapewnia ich integrację oraz ujednolicone przetwarzanie i prezentację danych użytkownikowi. W artykule przedstawiono istotne zagadnienie, jakim jest komunikacja między autonomicznymi systemami i systemem dyspozytorskim THOR. Wyjaśniono strukturę, sposób działania i zadania sterowników komunikacyjnych, dedykowanych programów komputerowych, które realizują funkcje komunikacji między systemami. Przedstawiono opracowane i zastosowane w istniejących instalacjach kopalnianych metody oraz protokoły komunikacji między systemami.

Słowa kluczowe: integracja systemów dyspozytorskich, monitoring i wizualizacja, protokoły komunikacyjne
str. 301 pobierz
28 vol. 6, iss. 2/28

Anna LUBOSZ
Ryzyko związane z zagrożeniami elektrycznymi w górnictwie węgla kamiennego

Abstrakt: Artykuł obejmuje problematykę zagrożeń elektrycznych na które narażony jest w mniejszym lub większym stopniu praktycznie każdy górnik pracujący pod ziemią. Na zwiększenie niebezpieczeństwa porażeń prądem elektrycznym mają wpływ rodzaj i intensywność czynników narażeniowych występujących w miejscu pracy. Można tym sposobem określić w trzech kategoriach środowisko pracy czyli czynniki techniczno-klimatyczne, użytkowanie a więc czynniki organizacyjne i antropogenne oraz rodzaj obiektu czyli ciasnota pomieszczeń i wyrobisk powodująca skrępowanie ruchów i możliwość zbliżania się do przedmiotów mogących znaleźć się pod napięciem. Skutki tego zagrożenia jak pokazują statystyki wypadkowe bardzo często bywają tragiczne. Wynika to przede wszystkim z błędów ludzkich ale również z niewłaściwie przeprowadzonej i skalkulowanej oceny istniejących zagrożeń. W artykule zaproponowana zostanie profilaktyka, mająca na celu poprawę warunków pracy, gdyż pracownicy służby BHP w kopalniach węgla kamiennego zbyt ogólnie dokonują oceny ryzyka zawodowego w oddziale energomechanicznym, koncentrując swoja uwagę na zagrożeniach naturalnych, pomijając prawie całkowicie codzienne czynności wykonywane na przez pracowników działu Energomechanicznego na sieci i urządzeniach elektrycznych. Tymczasem, zagrożenia elektryczne są najczęstszą przyczyną wypadków porażenia prądem i zdarzeń o skutkach katastroficznych. Dlatego procedura oceny ryzyka zawodowego zaproponowana metodą Risk Score skupia się na zagrożeniach stricte związanych z negatywnym oddziaływaniem prądu elektrycznego na człowieka wydaje się być skutecznym narzędziem diagnostyki istniejących zagrożeń elektrycznych w warunkach dołowych polskich kopalń węgla kamiennego. Z kolei zaproponowane rozwiązania profilaktyczne zwiększające poziom bezpieczeństwa związanego z zagrożeniami elektrycznymi mogą skutecznie ograniczyć nieformalne działania zmuszające elektromonterów do naruszania zasad bezpieczeństwa pracy.

Słowa kluczowe: zagrożenia elektryczne, bezpieczeństwo pracy, ryzyko zawodowe
str. 314 pobierz
29 vol. 6, iss. 2/29

Ewelina WŁODARCZYK, Aurelia RYBAK
Logistyka dystrybucji w przedsiębiorstwach górniczych

Abstrakt: W artykule opisano polski rynek węgla kamiennego oraz przedstawiono organizację dystrybucji węgla w przedsiębiorstwach górniczych. Analizy dokonano na przykładzie Katowickiego Holdingu Węglowego. Jej wyniki pozwoliły na wskazanie sposobów kierowania dystrybucją umożliwiających przedsiębiorstwom przetrwanie na konkurencyjnym rynku.

Słowa kluczowe: górnictwo, dystrybucja, kanały dystrybucji, logistyka dystrybucji
str. 324 pobierz
30 vol. 6, iss. 2/30

Piotr BUCHWALD, Adam NOWAK, Leszek KWISKA
Nowe możliwości realizacji zadań ratowniczych przez pogotowia specjalistyczne CSRG S.A.

Abstrakt: W artykule przedstawiono pogotowia specjalistyczne Centralnej Stacji Ratownictwa Górniczego S.A. ich wyposażenie oraz sytuacje wymuszające pozyskiwanie nowego sprzętu ratowniczego, niezbędnego do bezpiecznego wykonywania zadań ratowniczych.

Słowa kluczowe: górnictwo, ratownictwo górnicze, akcja ratownicza, pogotowia specjalistyczne
str. 334 pobierz

 

   
© wydawnictwo.panova.pl