Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. OK
ISSN - 2391-9361

Volume 6, issue 4
SYSTEMY WSPOMAGANIA W INŻYNIERII PRODUKCJI
CROSS-BORDER EXCHANGE OF EXPERIENCE IN PRODUCTION ENGINEERING USING PRINCIPLES OF MATHEMATICS

Nakład numeru: 130 egzemplarzy

 
Spis treści

  pobierz
1 vol. 6, iss. 4/1

Mariusz J. LIGARSKI
Production engineering as a discipline and the possibilities to apply the organization of its achievements in practice

Abstrakt: W opracowaniu przedstawiono podstawowe informacje dotyczące nowej dyscypliny naukowej w Polsce: inżynierii produkcji, która została wydzielona w 2010 roku w ramach dziedziny nauk technicznych. Zaprezentowano krótką charakterystykę 10 obszarów naukowo-badawczych, wyodrębnionych w ramach tej dyscypliny. Określono podmiot badań inżynierii produkcji oraz wyartykułowano zadania, jakie stoją przed dyscypliną w obszarze innowacyjności. Opierając się na informacjach, zawartych w czterdziestu kilku referatach przygotowanych przez polskich i czeskich naukowców na konferencje w ramach projektu Transgraniczna wymiana doświadczeń w inżynierii produkcji z zastosowaniem metod matematycznych, zaprezentowano przykłady praktycznych zastosowań rozwiązań opracowanych w ramach dyscypliny. Przedstawiono różne podziały opracowanych rozwiązań i zwrócono uwagę na ich walory aplikacyjne. Potwierdzono, że opracowane rozwiązania mogą znaleźć szerokie zastosowanie w różnorodnych organizacjach. Podsumowując, stwierdzono szerokie spektrum rozwiązań w inżynierii produkcji oraz podkreślono jej wagę dla rozwoju gospodarki polskiej i czeskiej.

Słowa kluczowe: inżynieria produkcji, dyscyplina naukowa, rozwiązania praktyczne
str. 11 pobierz
2 vol. 6, iss. 4/2

Zygmunt KORBAN
Application of MERIT survey in the assessment process of the management quality of the occupational health safety – case study

Abstrakt: Doświadczenia krajów rozwiniętych gospodarczo są dowodem na to, iż jakość działań podejmowanych w obszarze zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy może stanowić ważny element w procesie podnoszenia standardów bhp. Istotną rolę w tym zakresie spełniają m. in. badania audytowe systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy będące formą i narzędziem kontrolingu. Jednym z pierwszych rozwiązań tego typu zastosowanym w przemyśle wydobywczym w Polsce były badania oparte na ankiecie MERIT (Management Evaluation Regarding Itemized Tendencies). Zastosowany w ramach ankiety model matematyczny pozwala na wyznaczenie wskaźników ocenowych (wskaźnika końcowego WZBP i wskaźników cząstkowych WOPi). Przedstawione w artykułem wyniki badań ankietowych przeprowadzonych na grupie respondentów – pracowników oddziałów górniczych kopalni – zostały następnie wykorzystane w procesie prognozowania oceny jakości działań podejmowanych w obszarze zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy (jako metodę prognozowania wykorzystano liniową funkcję dyskryminacyjną).

Słowa kluczowe: zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy, MERIT
str. 19 pobierz
3 vol. 6, iss. 4/3

Stanisław KOWALIK
Research of correlation between temperature rock mass and energy of tremor

Abstrakt: W pracy przedstawiono wyniki obliczeń korelacji pomiędzy temperaturą górotworu a energią wstrząsu w kopalni węgla „Jas-Mos”. Określono korelację pomiędzy temperaturą przed wstrząsem i po wstrząsie, temperaturą przed wstrząsem i energią wstrząsu oraz temperaturą po wstrząsie i energią wstrząsu. Obliczono też korelację wieloraką pomiędzy badanymi wielkościami. Określono także korelację między różnicą temperatur i energią wstrząsu.

Słowa kluczowe: górotwór, wstrząs górniczy, temperatura, korelacja
str. 27 pobierz
4 vol. 6, iss. 4/4

Radosław WOLNIAK
Application methods for analysis car accident in industry on the example of power

Abstrakt: W publikacji przedstawiono koncepcję wykorzystania metody RCA do analizy awarii na przykładzie elektrowni. W dzisiejszych czasach gdzie pośpiech gra wielką rolę mało kto próbuje dotrzeć do przyczyn źródłowych awarii. Metoda RCA (Root Cause Analysis ) jest analizą przyczyn źródłowych, jest ona niezależną i kompletną metodą analizy ryzyka, służącą do badania, identyfikacji oraz sklasyfikowania przyczyń źródłowych zdarzeń zagrażających zakładowi pracy. Celem publikacji jest zbadanie korzyści płynących z zastosowania analizy RCA jako reaktywnej metody identyfikowania przyczyn, odkrywania problemów i ich rozwiązywania w firmie.

Słowa kluczowe: analiza RCA, analiza awaryjności, metoda FMEA, diagram Ishikawy, metoda 5-Why
str. 34 pobierz
5 vol. 6, iss. 4/5

Ewa W. MARUSZEWSKA, Witold BIAŁY
Financial challenges in production engineering using key performance indicators – a case of different production process types

Abstrakt: W artykule poruszono problem zarządzania procesami wytwórczymi w sytuacji braku powtarzalności działań produkcyjnych, tj. świadczenia niejednorodnych usług. Autorzy stwierdzają, że właściwe podejmowanie decyzji wymaga uwzględnienia parametrów niefinansowych, które kształtują koszty produkcji i są kluczowe w procesie zarządzania kosztami. Celem artykułu jest wskazanie zestawu kluczowych mierników dokonań użytecznych w procesie operacyjnego zarządzania głównymi finansowymi obszarami procesu produkcyjnego. Poprzez włączenie niefinansowych (i niepieniężnych) danych o działalności produkcyjnej (usługowej) wskazano na istotne determinanty procesów wytwórczych, które powinny mieć znaczenie dla oceny ich efektywności i ekonomiczności wyrażanych tradycyjnie za pomocą informacji finansowych.

Słowa kluczowe: inżynieria produkcji, zarządzanie kosztami, kluczowe mierniki dokonań, KPI
str. 41 pobierz
6 vol. 6, iss. 4/6

Patrycja HĄBEK
The concept of using FMEA method for sustainable manufacturing

Abstrakt: Zrównoważone wytwarzanie polega na zapewnianiu, że opłacalne ekonomicznie procesy wytwórcze nie zagrażają środowisku naturalnemu, są realizowane w sposób bezpieczny dla zdrowia i życia pracowników oraz społeczeństwa. Powstaje zatem pytanie w jaki sposób usprawniać procesy wytwarzania aby uczynić je bardziej zrównoważonymi? Na tak postawione pytanie nie sposób odpowiedzieć jednoznacznie. Autorka artykułu zwraca uwagę na możliwość wykorzystania w tym celu metody FMEA (Failure Mode and Effects Analysis), której celem jest identyfikowanie potencjalnych wad produktu/procesu, a następnie ich eliminowanie lub minimalizowanie ryzyka z nimi związanego. W artykule zaproponowana zostanie modyfikacja tej metody dla zastosowania jej w procesie zrównoważonego wytwarzania.

Słowa kluczowe: zrównoważone wytwarzanie, analiza przyczyn i skutków wad, FMEA, nowe uruchomienie produkcji, zakupy
str. 49 pobierz
7 vol. 6, iss. 4/7

Sabina KOŁODZIEJ, Witold BIAŁY
Statistical methods as a decision making tool for production engineering – an exemplary application

Abstrakt: Inżynieria produkcji jest dyscypliną, która swoją uwagę skupia na kwestiach planowania, projektowania, wdrażania i zarządzania systemami produkcyjnymi, logistycznymi, w celu zapewnienia ich prawidłowego funkcjonowania (IIE, 1989). Zgodnie z tą definicją, inżynieria produkcji koncentruje się na decyzjach mających na celu utrzymanie procesów decyzyjnych w organizacji. Dlatego decydenci stosują różne narzędzia, aby zapewnić dokładność i efektywność tego procesu. Jedną z grupy metod która może być przydatna w inżynierii produkcji są metody statystyczne bazujące na zbieraniu danych, ich prezentacji, przetwarzaniu. W artykule przedstawiono propozycję metody statystycznej która może znaleźć zastosowanie w inżynierii produkcji.

Słowa kluczowe: metody statystyczne, decyzja, organizacja, inżynieria produkcji
str. 56 pobierz
8 vol. 6, iss. 4/8

Ewa MATUSZEWSKA-MAJCHER
The overview of applied methods for occupational risk assessment

Abstrakt: W artykule przedstawiono przeglądowo najczęściej stosowane metody oceny ryzyka zawodowego. Analizie poddane zostały współczynniki stosowane w poszczególnych metodach ze zwróceniem uwagi na zasady ich wyznaczania. Istotnym był także sposób w jaki określa się wskaźnik ryzyka oraz zasady jego interpretacji w poszczególnych metodach.

Słowa kluczowe: ocena ryzyka zawodowego, metoda Risk Score, metoda wskaźnika WPR, poszerzona metoda pięciu kroków, zarządzanie ryzykiem
str. 63 pobierz
9 vol. 6, iss. 4/9

Justyna ORWAT
Possibility analysis of the use of smooth spline functions to determination the average course of mining area curvatures obtained from results of geodesic measurements

Abstrakt: W pracy dokonano analizy możliwości wykorzystania wygładzonych funkcji sklejanych do wyznaczenia przeciętnego przebiegu krzywizn terenu górniczego, których wartości obliczono na bazie wyników obserwacji geodezyjnych prowadzonych w granicach pewnego obszaru górniczego. Niniejszą analizę przeprowadzono w oparciu o obliczenie odchyleń standardowych pomiędzy empirycznymi a średnimi wartościami krzywizn (σK) oraz wskaźników zmienności rozproszenia losowego krzywizn (MK) i porównanie ich wartości z wzorcowymi, pojawiającymi się w literaturze przedmiotu.

Słowa kluczowe: rozproszenie losowe (fluktuacja) krzywizn terenu górniczego, aproksymacja, splajn wygładzony
str. 69 pobierz
10 vol. 6, iss. 4/10

Bartosz SZCZĘŚNIAK
Matrix calculus and spreadsheet in planning and controlling of operating costs

Abstrakt: W artykule przedstawiono koncepcję wykorzystania rachunku macierzowego w zakresie planowania i kontroli kosztów operacyjnych. W pierwszej kolejności w opracowaniu omówione zostało tworzenie planu kosztów dla przedsiębiorstwa traktowanego jako ciąg powiązanych komponentów, których wzajemne powiązania są ujmowane w postaci odpowiednich macierzy. W dalszej części artykułu skupiono się na analizie odchyleń występujących podczas porównania kosztów planowanych z zarejestrowanymi kosztami rzeczywistymi. Zidentyfikowano różne rodzaje odchyleń składających się na odchylenie całkowite. Odchylenia te są możliwe do ustalenia na podstawie danych zawartych w macierzach wykorzystywanych na etapie planowania oraz na podstawie odpowiednich zgromadzonych danych rzeczywistych. Dla poszczególnych grup odchyleń przedstawiono sposób ustalenia ich wartości. W końcowej części artykułu omówiono możliwość wykorzystania arkuszy kalkulacyjnych zarówno w zakresie tworzenia planu kosztów, jak i jego późniejszej kontroli.

Słowa kluczowe: Matrix calculus and spreadsheet in planning and controlling of operating costs
str. 76 pobierz
11 vol. 6, iss. 4/11

Anna GEMBALSKA-KWIECIEŃ, Monika STĘPIEŃ
The support of projects risk management in production company using methods of production engineering

Abstrakt: Prezentowany artykuł podejmuje próbę opracowania metodyki wspomagającej zarządzanie ryzykiem w realizacji projektów w inżynierii produkcji. Metodyka dotyczy przedsiębiorstwa produkcyjnego branży motoryzacyjnej, ponieważ jest to jedna z branż gdzie realizowane projekty są ze sobą porównywalne. Na tej podstawie możliwe jest zidentyfikowanie ryzyk, które wystąpiły w przeszłości podczas realizacji poszczególnych etapów projektów, co może przyczynić się do efektywniejszego zarządzania ryzykiem podczas wykonywania obecnych oraz przyszłych przedsięwzięć. Opracowana metodyka opisuje w jaki sposób należy gromadzić dane dotyczące realizowanych przedsięwzięć, a także jak dokonywać ich analizy aby możliwe było ich późniejsze wykorzystanie.

Słowa kluczowe: morskie poziomy faunistyczne, poziomu faunistyczny Dunbarella, westfal A i B, Lubelskie Zagłębie Węglowe
str. 83 pobierz
12 vol. 6, iss. 4/12

Jolanta IGNAC-NOWICKA
Analysis of factors affecting gas hazards in industrial plants

Abstrakt: W artykule przedstawiono charakterystykę przemysłowych instalacji gazowych oraz zagrożeń związanych z ich eksploatacją. Przeanalizowano metody identyfikacji zagrożeń stosowane w procesach przemysłowych. Przedstawiono analizę zagrożenia wybuchem metodą drzewa zdarzeń z uwzględnieniem czynników wpływających na błędy pracownika (czynnik ludzki).

Słowa kluczowe: metody identyfikacji zagrożeń, instalacje gazowe, system sygnalizacji gazowej, czynnik ludzki
str. 91 pobierz
13 vol. 6, iss. 4/13

Andrzej LOSKA
Analytical model of the exploitation policy assessment of technical network systems - case study

Abstrakt: Artykuł podejmuje problematykę oceny polityki eksploatacyjnej systemów technicznych. Po przeprowadzonej dyskusji nad modelami matematycznymi możliwymi do zastosowania w ocenie funkcjonowania służb technicznych przedsiębiorstw, przedstawiono koncepcję analityczną opartą na wypadkowej trzech wielkości: czasu, kosztów i liczby prac obsługowo-naprawczych, odniesionej do czterech kategorii prac. Zaproponowaną koncepcję poddano weryfikacji dla wybranych sieciowych systemów technicznych. Ostatnim aspektem podejmowanym w artykule jest analiza i interpretacja uzyskanych wyników w kontekście oceny polityki eksploatacyjnej.

Słowa kluczowe: polityka eksploatacyjna, sieciowe systemy techniczne, efektywność eksploatacyjna, zarządzanie utrzymaniem ruchu
str. 98 pobierz
14 vol. 6, iss. 4/14

Waldemar PASZKOWSKI
Assessment of annoyance imact of road noise sources under the laboratory conditions

Abstrakt: W artykule przedstawiono próbę oceny statystycznej wyników badań psychoakustycznych z przeprowadzonego eksperymentu nad dokuczliwością źródeł hałasu drogowego. Badaniu podlegała ocena dokuczliwości hałasowej emitowanych sygnałów akustycznych w warunkach laboratoryjnych. Otrzymane wyniki badań wykorzystane mogą być w zadaniach modelowania jakości akustycznej środowiska zurbanizowanego zagrożonego hałasem.

Słowa kluczowe: analiza wariancji, dokuczliwość hałasu, hałas drogowy
str. 105 pobierz
15 vol. 6, iss. 4/15

Joanna MYTYCH, Mariusz J. LIGARSKI
Investigation into organizational structure influence on the functioning of an accredited testing laboratory

Abstrakt: Systemy zarządzania jakością wg normy PN-EN ISO/IEC 17025:2005 zostały szeroko opisane w kontekście metod badawczych. Natomiast budowa i funkcjonowanie systemu zarządzania zostały opisane w znacznie mniejszej skali. Autorzy publikacji podjęli próbę oceny wybranych wyników przeprowadzonego badania ankietowego na próbie 1213 akredytowanych laboratoriów badawczych funkcjonujących na terenie Polski. Autorzy skupili się na analizie wyników ankiety opisującej wpływ struktury organizacyjnej jednostki, w której jest umiejscowione laboratorium, na funkcjonowanie akredytowanego systemu zarządzania w laboratorium badawczym.

Słowa kluczowe: system zarządzania jakością, ISO/IEC 17025:2005, akredytacja, laboratorium badawcze
str. 112 pobierz
16 vol. 6, iss. 4/16

Dorota KSIĄŻEK, Mariusz J. LIGARSKI
Assessment of the level of maturity of the quality management system – applied models and sample test results

Abstrakt: W artykule zostały przedstawione modele i metody oceny poziomu dojrzałości systemu zarządzania jakością w organizacjach zawarte w normach oraz promowane przez Europejską Fundację Zarządzania Jakością. Zaprezentowano fundamentalne zasady kształtujące projakościowe podejście do zarządzania jakością. Przeanalizowano wyniki samooceny wybranej grupy polskich przedsiębiorstw zarządzanych projakościowo w oparciu o przeprowadzone badania własne z udziałem Finalistów Polskiej Nagrody Jakości.

Słowa kluczowe: system zarządzania jakością, ocena dojrzałości, samoocena
str. 118 pobierz
17 vol. 6, iss. 4/17

Bożena SKOTNICKA-ZASADZIEŃ
Selected quantitative methods used in production engineering for the improvement of production processes

Abstrakt: W każdym przedsiębiorstwie produkcyjnym dokonuje się analizy i doskonalenia cyklu życia procesu i wyrobu. Dokonuje się tego na etapie projektowania, wytwarzania i kontroli. W artykule przedstawiono klasyfikację wybranych metod zarządzania jakością takich jak: QFD, FMEA, SPC, 8D, DOE.

Słowa kluczowe: metody ilościowe, doskonalenie procesu, wytwarzanie, kontrola
str. 125 pobierz
18 vol. 6, iss. 4/18

Elżbieta MILEWSKA, Karolina KOSSOWSKA
Use of work station performance indicator rating in the manufacturing processes improving

Abstrakt: W artykule przedstawiono wyniki badań dotyczących poprawy wydajności prac realizowanych na stanowisku konfekcji taśm przenośnikowych tkaninowych do szerokości 140 mm w przedsiębiorstwie Conbelts S.A. z siedzibą w Bytomiu. Wykorzystując wskaźnik OEE autor wykonał ocenę wydajności stanowisk roboczych wybranego ciągu technologicznego. Uzyskane wyniki badań umożliwiły zaprojektowanie i wdrożenie rozwiązań eliminujących nieprawidłowości oraz usprawnienie działań realizowanych na stanowisku konfekcji taśm. Powdrożeniowa ocena wydajności potwierdziła skuteczności podjętych rozwiązań.

Słowa kluczowe: wydajność, OEE, taśmy przenośnikowe
str. 130 pobierz
19 vol. 6, iss. 4/19

Piotr KALETA, Tomasz WAŁEK
Methodology of running cost analysis for high-efficiency gas micro-cogeneration application in objects of various demand of heat and power

Abstrakt: W artykule przedstawione zostały uwarunkowania dotyczące zastosowania wysokosprawnej mikrokogeneracji gazowej w obiektach o zróżnicowanym zapotrzebowaniu na energię elektryczną i ciepło, w świetle współłączenia mikrokogeneracji z innymi źródłami zaopatrującymi obiekt w energię elektryczną i ciepło. Układ taki charakteryzuje się pewnymi krytycznymi parametrami, od których zależy jak najefektywniejsze wykorzystanie układu mikro-kogeneracji w obiekcie, i idąca za tym maksymalna możliwa redukcja zużycia paliw pierwotnych i emisji zanieczyszczeń do środowiska. Zapewnienie takich parametrów wymaga opracowania i zastosowania odpowiedniego modelu matematycznego, który został w artykule przedstawiony. Zaprezentowany model matematyczny znajduje praktyczne zastosowanie przy przeprowadzaniu prawidłowego doboru mocy jednostek mikrokogeneracyjnych na potrzeby analizowanych obiektów, takich jak np. uzdrowiska, baseny, szpitale, hotele, pensjonaty, zakłady produkcyjne.

Słowa kluczowe: mikrokogeneracja gazowa, zapotrzebowanie na ciepło i energię elektryczną, wykresy uporządkowane
str. 140 pobierz
20 vol. 6, iss. 4/20

Katarzyna MIDOR
Use of six sigma in the production process – case study

Abstrakt: Zagadnienia związane z jakością produktu finalnego i poszczególnych komponentów składających się na produkt końcowy są ważne w każdej branży. Szczególnie w branży motoryzacyjnej, gdzie konsekwencje błędów jakościowych są bardzo dotkliwe i kosztowne. Celem artykułu jest zaprezentowanie zastosowania metody Six Sigma do doskonalenia procesu pomiaru wysokości chipa na płytce kontrolera na strumieniu produkcyjnym dla klienta klasy Premium. Zastosowana metoda, którą można zdefiniować w sposób matematyczny, pozwoliła zminimalizować przyczyny zbyt wysokiego odrzutu wybranego elementu, co zostanie zaprezentowanie w artykule.

Słowa kluczowe: six sigma, proces produkcyjny, jakość, doskonalenie procesu
str. 147 pobierz
21 vol. 6, iss. 4/21

Michał MOLENDA
Application of quality engineering to improve the assembly process of the car cockpit elements

Abstrakt: W artykule przedstawiono przykład zastosowania metod inżynierii jakości do doskonalenia procesu montażu w przedsiębiorstwie produkcyjnym elementy wyposażenia samochodów – lakierowane elementy kokpitu. Głowna część artykułu stanowi opis projektu doskonalenia jaki został przeprowadzony w wybranym przedsiębiorstwie. W tej części zawarto opis problemów z wadliwością procesu montażu oraz działania podjęte w celu jego udoskonalenia. Artykuł zawiera także ocenę skuteczności wdrożonych rozwiązań.

Słowa kluczowe: doskonalenie jakości, metoda 5why, diagram Pareto
str. 153 pobierz
22 vol. 6, iss. 4/22

Michał ZASADZIEŃ
Statistical process control in the maintenance

Abstrakt: Doskonalenie procesów związanych z utrzymaniem ruchu jest istotne z punktu widzenia produktywności przedsiębiorstwa. Od sprawnie działających służb odpowiedzialnych za utrzymanie w sprawności środków technicznych zależy wydajność produkcji, bezpieczeństwo obsługujących, jakość wyrobów oraz skuteczność realizacji planów produkcyjnych. Jednym z najważniejszych zadań utrzymania ruchu jest minimalizowanie długości trwania przestojów spowodowanymi awariami. W artykule zaprezentowano propozycję zastosowania narzędzi SPC do ciągłego doskonalenia procesu utrzymania ruchu. Implementacja statystycznej kontroli procesu umożliwiła identyfikację najważniejszych problemów wpływających na przedłużanie czasu usuwania awarii oraz stały monitoring procesu usuwania awarii. Opracowanie opiera się na danych o awariach zbieranych w jednym z przedsiębiorstw produkcyjnych w okresie trzech lat.

Słowa kluczowe: utrzymanie ruchu, doskonalenie, proces, SPC, awaria, przestój
str. 159 pobierz
23 vol. 6, iss. 4/23

Jacek SITKO, Krzysztof MICHALSKI
Analysis of the system processing waste products in energy and metallurgical industry

Abstrakt: Artykuł prezentuje przegląd wybranych zagadnień związanych z problemem przerobu i wykorzystaniem żużli z przemysłu energetycznego oraz hutnictwa Zn-Pb. Zróżnicowany skład chemiczny oraz struktura stwarza dla technologii utylizacji szereg trudności, które należy pokonać aby umożliwić szerokie wykorzystanie żużli w przemyśle. Innowacyjne podejście do procesu utylizacji zwiększa szanse na rozwiązanie wielu problemów technologicznych i organizacyjnych w branży energetycznej i hutniczej.

Słowa kluczowe: proces, recykling, żużel, energia
str. 166 pobierz
24 vol. 6, iss. 4/24

Krzysztof MICHALSKI, Jacek SITKO
Analysis of degraded post-industrial areas for redevelopment. Case study

Abstrakt: Zdegradowane tereny poprzemysłowe posiadają spory potencjał do ponownego zagospodarowania. Jednak nieustabilizowana sytuacja prawna, brak informacji o terenie, jego infrastrukturze i kluczowych cechach powodują, iż inwestorzy preferują tereny niezagospodarowane. Poniższe opracowanie jest próbą dokonania wstępnej analizy wybranego terenu pogórniczego, w celu ułatwienia wyboru sposobu jego powtórnego zagospodarowania.

Słowa kluczowe: tereny poprzemysłowe, ponowne wykorzystanie
str. 172 pobierz
25 vol. 6, iss. 4/25

František STANĚK, Marcela JAROŠOVÁ, Jana STAŇKOVÁ
Dynamic model of a kaolin deposit

Abstrakt: This paper focuses on research within the project TE02000029 Competence Centre for Effective and Ecological Mining of Mineral Resources, granted by The Technology Agency of the Czech Republic, and, more specifically, on the research within its work package WP4 – Spatial modelling of mineral deposits. The focus of this work package is digital modelling of selected nonenergetic raw materials, which belong to the critical commodities, as defined by the European Union. For modelling these deposits, suitable mathematical procedures, based on study and reevaluation of archived data, are needed. One of the selected deposits is a kaolin deposit near the village Jimlíkov near the city Karlovy Vary. In this paper, we show a step-by-step procedure for creation, visualization and evaluation of a 3D model of the deposit. This methodology, along with our recently developed software allows a user to create a variant of this dynamic model for the same or similar types of deposits, enables rapid updating of these models when adding or changing the input data on the basis of new mining exploration or when changing modelling parameters such as using multiple variations interpolation parameters. Our methodology leads to a more advanced deposit evaluation, including adaptive estimates of the reserves based on the usability requirements we choose. In January 2017 our software was tried out in the company Sedlecký kaolin a. s. in Božičany and our dynamic model is fully applied in practice.

Słowa kluczowe: spatial modelling of deposits, EU critical commodities, kaolin deposit, visualization, estimates of reserves
str. 179 pobierz
26 vol. 6, iss. 4/26

Marcela JAROŠOVÁ, František STANĚK, Jana STAŇKOVÁ
Implementation of a kaolin deposit model in Visual Studio 2015

Abstrakt: This paper focuses on research within the project TE02000029 Competence Centre for Effective and Ecological Mining of Mineral Resources, granted by The Technology Agency of the Czech Republic, and, more specifically, on the research within its work package WP4 – Spatial modelling of mineral deposits. The focus of this work package is digital modelling of selected nonenergetic raw materials, which belong to the critical commodities, as defined by the European Union. For modelling these deposits, suitable mathematical procedures, based on study and reevaluation of archived data, are needed. One of the selected deposits is a kaolin deposit near the village Jimlíkov near the city Karlovy Vary. The article describes the implementation of the methodology used for processing deposits of kaolin in Visual Studio 2015 by means of objects of Surfer and Voxler created by Golden Software. This software solution is installed at the company Sedlecky kaolin a.s. and thus is fully exploited in practice.

Słowa kluczowe: kaolin deposit, Visual Studio 2015, spatial modeling, Surfer, Voxler
str. 191 pobierz
27 vol. 6, iss. 4/27

Ivan KOLOMAZNÍK, Zdeněk KLIKA
The determination of the mineral percentages in granite

Abstrakt: Recently a new method (CQMA) for the quantitative determination of minerals in solid samples has been suggested and verified on 6 standards of rocks samples. This method is based on the recalculation of the elemental bulk chemical analysis on the quantitative contents of the mineral phases identified in sample. This method is based on the optimization procedure and except elemental bulk chemical analysis requires the identification of minerals and finding their crystallochemical formulas. The mineral phases as well as chemical analysis are determined by usual analytical methods. In this contribution the results of quantitative calculated minerals by Chemical Quantitative Mineral Analysis (CQMA) are compared with the reference analysis of granite. Mineral analysis of granite was performed by optical and XRD methods, chemical analyses by classical and XRF methods and crystallochemical formulas of minerals were identified by Rietveld technique.

Słowa kluczowe: quantitative mineral analysis, chemical analysis recalculation, a sample on analysis of granite
str. 200 pobierz
28 vol. 6, iss. 4/28

Hana DOLEŽALOVÁ, Vlastimil KAJZAR
Prediction of subsidence depression development

Abstrakt: An extensive network of points was repeatedly surveyed by GPS method to monitor the surface manifestations of undermining in the Louky locality near Karvina from 2006 to 2011. The aim was not only to record the development of the creating subsidence depression, its range, size of subsidence and horizontal shifts, but the task was also to predict the future state in the area. Such information is essential for planning surface reclamation and other uses of the undermined areas. Prediction of further development on the basis of GPS data and theoretical knowledge of the subsidence depression development was provided by regression analysis.

Słowa kluczowe: undermining; subsidence; prediction; regression analysis
str. 208 pobierz
29 vol. 6, iss. 4/29

Marcela RABASOVÁ, Ondřej PAVLÍK
Statistical evaluation of the efficiency of the two types of protection systems in carotid artery stenting

Abstrakt: The article deals with the evaluation of the efficiency of the two types of protection systems in carotid artery stenting (CAS). Carotid artery stenting is a treatment of carotid artery stenosis, which is a narrowing of the carotid artery caused by a plaque buildup in the artery wall. Pieces of plaque can break off and block the blood flow in the artery, which leads to a stroke. Carotid artery stenting is an endovascular surgery where a stent is deployed within the lumen of the affected carotid artery to dilate it and prevent a stroke. Two types of embolic protection devices are commonly used during CAS - distal protection devices (filters) and proximal protection devices. The aim of this study was to determine whether the two protection systems differ in the number and in the location of new ischemic lesions after surgery. Statistical analysis was carried out with the programs SPSS and Microsoft Excel. Mann-Whitney test, χ2 test and Arcsine test were used and the value of p = 0.05 was taken as a level of significance.

Słowa kluczowe: carotid stenosis, embolic protection devices, statistical tests, Mann-Whitney test, χ2 test, Arcsine test
str. 215 pobierz
30 vol. 6, iss. 4/30

Zdeněk BOHÁČ, Jarmila DOLEŽALOVÁ, Pavel KREML
Mathematics yesterday and today on VSB-TU Ostrava

Abstrakt: The authors compare mathematics curricula at VŠB - Technical University of Ostrava in the year 1979 and at present. They compare the extents and the contents of the curriculum, numbers of lessons and above all the preparedness of students for applications in engineering practice. Reality is compared with the requirements of the European Society for Engineering Education (SEFI) in the material A Framework for Mathematics Curricula in Engineering Education.

Słowa kluczowe: SEFI, mathematics curriculum, mathematics education
str. 222 pobierz
31 vol. 6, iss. 4/31

Ján BRAJERCÍK, Zbynek URBAN
On homogeneous functions in second-order field theory

Abstrakt: The classical concept of a homogeneous function is introduced and extended within the theory of differential groups, known in the theory of differential invariants. Invariance under reparametrizations of solutions of partial differential equations is studied. On this basis the wellknown generalizations of the Euler theorem are obtained (the Zermelo conditions). The positive homogeneity concept is then applied to second-order variational equations in field theory.

Słowa kluczowe: lagrangian, euler-lagrange equations, zermelo conditions, jet, differential group, field theory
str. 230 pobierz
32 vol. 6, iss. 4/32

Dagmar DLOUHÁ, František CERVENKA
Using hyperbola and one-sheeted hyperboloid in engineering practice

Abstrakt: We have begun to innovate our lectures within the course “Geometry on Computer”. These innovations are supported by the FRVS grants. We use programs GeoGebra and Open - SCAD for teaching plane and 3D geometry. The GeoGebra allows us to concentrate on mathematical and geometrical principles of solving problems. OpenSCAD is basic programmable 3D CAD modeler. The content of the course has been compiled with respect to requirements of students in their future studies and practical engineering use. In this paper we present application problems where following principals of classic geometry are used: articulated antiparallelogram, parametrization of functions and their use in 3D modeling and solving navigation problems.

Słowa kluczowe: GeoGebra, OpenSCAD, 3D modelling, hyperbola, hyperboloid, antiparallelogram
str. 237 pobierz
33 vol. 6, iss. 4/33

Viktor DUBOVSKÝ
Note on circulant matrices of degree 9

Abstrakt: Circulant matrices provide quite a wide range of applications in many different branches of mathematics, such as data and time-series analysis, signal processing or Fourier transformation. Huge number of results concerning circulant matrices could be found in algebraic number theory. This is because we could construct factor ring isomorphic to the p-th cyclotomic field Q(Ƈp) from the ring of circulant matrices degree p, where p is a prime. In this paper the connection between ring of circulant matrices of degree 9, C9, and the cyclotomic field Q(Ƈ9) is shown.

Słowa kluczowe: circulant matrix, cyclotomic field
str. 243 pobierz
34 vol. 6, iss. 4/34

Radka HAMRÍKOVÁ, Dagmar DLOUHÁ
Youtube in teaching geometry

Abstrakt: More and more people are turning to the Internet for help in solving their problems. They seek guidance as texts and increasingly video. Even in technical practice people have come to watch the video on youtube that will help them solve their problem. To confirm this assumption, we conducted a survey among students on the basis of the result, we decided to put video tutorials on youtube and offer them to share not only our students but also the public.

Słowa kluczowe: Youtube, video, video tutorials, studying materials
str. 252 pobierz
35 vol. 6, iss. 4/35

Radka HAMRÍKOVÁ, Jan KOTULEK, Arnošt ŽÍDEK
Math support centre at Technical University Ostrava

Abstrakt: The Math Support Centre was established at Technical University of Ostrava in 2016. Its goal is to help students to better understand mathematics in an unformal study atmosphere. The main task of the Support Centre is to overcome gaps between their knowledge from different types of secondary schools and level of mathematics needed for successful study at our Technical University. We also help students with their problems of any type arising within their studies of mathematical subjects.

Słowa kluczowe: mathematics education, math support centre
str. 257 pobierz
36 vol. 6, iss. 4/36

Jan CHALOUPKA, Gabriela NECASOVÁ, Petr VEIGEND, Jirí KUNOVSKÝ, Václav ŠÁTEK
Modern Taylor Series method in numerical integration: part I

Abstrakt: The paper deals with extremely exact, stable, and fast numerical solutions of systems of differential equations. It also involves solutions of problems that can be reduced to solving a system of differential equations. The approach is based on an original mathematical method, which uses the Taylor series method for solving differential equations in a non-traditional way. Even though this method is not much preferred in the literature, experimental calculations have verified that the accuracy and stability of the Taylor series method exceed the currently used algorithms for numerically solving differential equations. The Modern Taylor Series Method (MTSM) is based on a recurrent calculation of the Taylor series terms for each time interval. Thus, the complicated calculation of higher order derivatives (much criticised in the literature) need not be performed but rather the value of each Taylor series term is numerically calculated. An important part of the method is an automatic integration order setting, i.e. using as many Taylor series terms as the defined accuracy requires. The aim of our research is to propose the extremely exact, stable, and fast numerical solver for modelling technical initial value problems that offers wide applications in many engineering areas including modelling of electrical circuits, mechanics of rigid bodies, control loop feedback (controllers), etc.

Słowa kluczowe: Taylor series method; ordinary differential equations; technical initial value problems
str. 263 pobierz
37 vol. 6, iss. 4/37

Marta JAROŠOVÁ, Radek KUCERA, Václav ŠÁTEK
Preconditioning in the path-following algorithm for the stokes flow with stick-slip conditions

Abstrakt: The Stokes problem with the stick-slip boundary condition is solved by the mixed finite element method combined with the TFETI method. An interior point method for the minimization subject to box and equality constraints is used. The preconditioned projected conjugate gradient method solves the inner linear systems. The preconditioners are tested experimentally. The aim of our research is to develop efficient solvers for modelling of a flow over hydrophobic walls that exhibits applications in engineering areas including biomedical modelling or transport of fluid.

Słowa kluczowe: Stokes problem; stick-slip condition; interior point method; TFETI method
str. 274 pobierz
38 vol. 6, iss. 4/38

Radek KUCERA, Jaroslav HASLINGER, Kristina MOTYCKOVÁ, Alexandros MARKOPOULOS
Symmetrized semi-smooth newton method for solving 3D contact problems

Abstrakt: The semi-smooth Newton method for solving discretized contact problems with Tresca friction in three space dimensions is analyzed. The slanting function is approximated to get symmetric inner linear systems. The primal-dual algorithm is transformed into the dual one so that the conjugate gradient method can be used. The R-linear convergence rate is proved for an inexact globally convergent variant of the method. Numerical experiments conclude the paper. The contact problems are important in many practical applications, e.g., biological processes, design of machines, transportation systems, metal forming, or medicine (bone replacements).

Słowa kluczowe: contact problem; Tresca friction; semi-smooth Newton method; conjugate gradient method; gradient projection; convergence rate
str. 286 pobierz
39 vol. 6, iss. 4/39

Zuzana MORÁVKOVÁ, Petr VOLNÝ
Extrema problems solved in GeoGebra

Abstrakt: The solving of applied problems is a reasonable way to gain better understanding of mathematical concepts, especially for future engineers. GeoGebra is a very useful tool for modeling these problems thanks to its interactivity.

Słowa kluczowe: GeoGebra, extrema problems
str. 294 pobierz
40 vol. 6, iss. 4/40

Radomír PALÁCEK, Jan KOTULEK
History of the czechoslovak journal of actuarial sciences

Abstrakt: In this article we apprise with the history of the Czechoslovak Journal of Actuarial Sciences that was published in the era of the first republic before the World War II. We show its influence on the development of the insurance mathematics in Czechoslvakia and describe the circle of its authors. We show how the old proverb historia magistra vitae is useful for understanding the current development in actuarial sciences or, more generally, in social insurance.

Słowa kluczowe: actuarial sciences, social insurance
str. 300 pobierz
41 vol. 6, iss. 4/41

Jakub STRYJA
Damped solutions of singular ivps with ø-Laplacian

Abstrakt: We study analytical properties of a singular nonlinear ordinary differential equation with a ø-Laplacian. We investigate solutions of the initial value problem (p(t)ø(u’(t)))’ + p(t)f(ø(u(t))) = 0, u(0) = u0 ≡ [L0,L], u’(0) = 0 on the half-line [0,∞). Here, f is a continuous function with three zeros, function p is positive on (0, ∞) and p(0) = 0. The integral ʃds ds./p(s) may be divergent which yields the time singularity at t = 0. Our equation generalizes equations which appear in hydrodynamics or in the nonlinear field theory.

Słowa kluczowe: second order ODE, time singularity, existence and uniqueness, ø -Laplacian, damped solution
str. 306 pobierz
42 vol. 6, iss. 4/42

Martin SWACZYNA, Petr VOLNÝ
Uniform horizontal projectile motion

Abstrakt: In the paper we present the modification of the classical horizontal projectile motion in the homogeneous gravitational field called uniform horizontal projectile motion. The particle passing in the homogeneous gravitational field is treated as a mechanical system subjected to a nonholonomic nonlinear constraint which keeps the magnitude of the instantaneous velocity of the particle constant during the motion. We present the comparison of the kinematic parameters of both motions (classical and uniform horizontal projectile motions) under the same initial conditions. The presented problem can serve as a suitable topic for an elementary course of theoretical mechanics on the university level.

Słowa kluczowe: nonholonomic mechanical systems, reduced and deformed equations of motion, Chetaev constraint force, horizontal projectile motion, kinematic parameters
str. 314 pobierz
43 vol. 6, iss. 4/43

Zbynek URBAN, Jana VOLNÁ
Variational equations on the Möbius strip

Abstrakt: In this paper, systems of second-order ordinary differential equations (or dynamical forms in Lagrangian mechanics), induced by the canonical embedding of the two-dimensional Möbius strip into the Euclidean space, are considered in the class of variational equations. For a given non-variational system, the conditions assuring variationality (Helmholtz conditions) for the induced system on the Möbius strip are formulated. The theory contributes to variational foundations of geometric mechanics.

Słowa kluczowe: Lagrangian; Euler -Lagrange equations; Helmholtz conditions; fibered manifold; Möbius strip
str. 325 pobierz
44 vol. 6, iss. 4/44

Jaroslav VLCEK, Petr OTIPKA
Green tensor in material sciences

Abstrakt: Material properties of heterogeneous nanomaterials modelled by effective medium approximation (EMA) demand specific approaches when metallic inclusions in a host medium are exposed to external magnetic field. Resulting induced anisotropy of permittivity is manifested itself by a specific form of polarizability tensor. In presented work, this one is applied in the so called “strong-couple-dipole” (SCD) method, where the electromagnetic Green tensor is of key importance. The results are oriented to the magneto-plasmonic sensor element design for the use in biology or chemistry.

Słowa kluczowe: anisotropy, effective medium, polarizability tensor, Green tensor
str. 334 pobierz

 

   
© wydawnictwo.panova.pl