Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. OK

ISSN - 2391-9361

 

Volume 7, issue 1

SYSTEMY WSPOMAGANIA W INŻYNIERII PRODUKCJI

GÓRNICTWO – PERSPEKTYWY i ZAGROŻENIA. WĘGIEL – TANIA CZYSTA ENERGIA I MIEJSCA PRACY

 

Nakład numeru: 130 egzemplarzy

 

Spis treści

 

pobierz

1

vol. 7, iss. 1/1

 

Agnieszka CZERWIŃSKA-LUBSZCZYK

Efektywność funkcjonowania przedsiębiorstw sektora MSP – przyczynek do dalszych badań

 

Streszczenie: Artykuł powstał w oparciu o badania literatury krajowej oraz zagranicznej z zakresu efektywności funkcjonowania przedsiębiorstw. Omówiono problem definiowania oraz pomiaru efektywności funkcjonowania przedsiębiorstw. Dokonano analizy wybranych publikacji w celu rozpoznania w jaki sposób jest mierzona efektywność funkcjonowania wśród przedsiębiorstw sektora MSP.

 

Słowa kluczowe: efektywność funkcjonowania, MSP

str. 9

pobierz

2

vol. 7, iss. 1/2

 

Witold BIAŁY

Przyrządy do wyznaczania właściwości mechanicznych węgla

 

Streszczenie: Ze względu na bardzo specyficzne warunki pracy maszyn i urządzeń stosowanych w górnictwie węglowym, istotny jest sposób ich doboru, uwzględniający zmieniające się w trakcie pracy warunki. Prawidłowy dobór, wpływa na zwiększenie trwałości i niezawodności maszyn i urządzeń, co przekłada się na uzyskiwane efekty ekonomiczne. Z uwagi na ważność zagadnienia, jakim jest pomiar i ocena właściwości mechanicznych węgla (w tym pomiar urabialności węgla), dokonano krótkiego przeglądu dotychczas stosowanych metod oceny urabialności węgla na świecie. Istotę problemu potwierdza ilość opracowanych metod w różnych ośrodkach naukowych na świecie. W artykule opisano nowe, powstałe w Polsce przyrządy do wyznaczania i oceny właściwości mechanicznych materiału węglowego (urabialności), których autor niniejszego artykułu jest współtwórcą. Przedstawiono ich budowę, zasadę działania oraz oryginalność zastosowanych rozwiązań. Godnym podkreślenia jest fakt, że opisane przyrządy na Międzynarodowych Targach Innowacji Technologicznych w Brukseli, zdobyły ZŁOTY i SREBRNY MEDAL.

 

Słowa kluczowe: urabialność, urządzenia pomiarowe, metody pomiaru, badania eksperymentalne

str. 20

pobierz

3

vol. 7, iss. 1/3

 

Anna GEMBALSKA-KWIECIEŃ

Szkolenia z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy na przykładzie wybranej kopalni węgla kamiennego w ocenie pracowników

 

Streszczenie: Artykuł przedstawia problematykę szkoleń z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. W tym cele i zasady przeprowadzanych szkoleń, oraz psychospołeczne warunki efektywnego uczenia się pracowników. W pracy przedstawiono także badania empiryczne obrazujące ocenę samych pracowników dotyczącą przeprowadzanych szkoleń w wybranej kopali węgla kamiennego. Przedstawiono także korzyści płynące ze szkoleń.

 

Słowa kluczowe: BHP, szkolenie, bezpieczeństwo pracy, zarządzanie bezpieczeństwem pracy, wypadek przy pracy, czynnik ludzki

str. 32

pobierz

4

vol. 7, iss. 1/4

 

Jarosław ZAWADZKI, Jan BOGACKI

Czy markery magnetyczne mogą być przydatne do przedeksploatacyjnego odmetanowania złóż węgla kamiennego – wybrane wnioski z badań nad łupkami gazonośnymi

 

Streszczenie: W pracy przedyskutowano możliwości zastosowania markerów magnetycznych do przedeksploatacyjnego odmetanowania złóż węgla kamiennego. W dyskusji tej wykorzystano wcześniejsze doświadczenia autorów związane z wytwarzaniem markerów magnetycznych przeznaczonych do wydobycia gazu łupkowego metodą szczelinowania hydraulicznego. Materiały magnetyczne mogą być dodawane do płynu szczelinującego w celu lepszego oszacowania zasięgu i skuteczności szczelinowania hydraulicznego. Zastosowanie właściwego markera może spowodować znaczący wzrost skuteczności szczelinowania i wydobycia metanu związanego w pokładach węgla kamiennego. Skuteczniej przeprowadzone szczelinowanie powinno z kolei w istotny sposób zmniejszyć zagrożenie metanowe występujące podczas wydobycia węgla kamiennego. Potencjalne proppanty do szczelinowania złóż węgla kamiennego mogą charakteryzować się znacznie mniejszymi wymaganiami, w porównaniu do proppantów stosowanych przy eksploatacji gazu łupkowego, co w konsekwencji może spowodować znacznie większą opłacalność ich stosowania oraz mieć decydujący wpływ na wybór technologii ich wytwarzania. Zagadnienia te wymagają jednak dalszych szczegółowych badań.

 

Słowa kluczowe: metan z pokładów węgla kamiennego, odmetanowanie, proppanty magnetyczne, technologie górnicze, szczelinowanie hydrauliczne

str. 40

pobierz

5

vol. 7, iss. 1/5

 

Krzysztof KOTWICA

Wykorzystanie zaawansowanych programów komputerowych do wspomagania projektowania oraz badań symulacyjnych w procesie dydaktycznym studentów szkół wyższych o profilu mechaniczno-górniczym

 

Streszczenie: W artykule przedstawiono możliwości wykorzystania zaawansowanych programów komputerowych do wspomagania projektowania inżynierskiego w procesie edukacyjnym studentów szkół wyższych o profilu mechaniczno-górniczym. Na przykładzie wybranych rozwiązań nietypowych maszyn i urządzeń opracowanych dla potrzeb górnictwa pokazano zastosowanie tych programów, głównie Autodesk Inventor i AutoCAD, w procesie ich projektowania i przeprowadzania badań symulacyjnych związanych z ich kinematyką, efektywnością oraz możliwością wystąpienia kolizji poszczególnych elementów konstrukcji podczas pracy. Zostały przedstawione wyniki prac studentów AGH Kraków realizowanych w Katedrze Maszyn Górniczych, Przeróbczych i Transportowych.

 

Słowa kluczowe: proces dydaktyczny, projektowanie, wspomaganie komputerowe, górnictwo, badania symulacyjne

str. 52

pobierz

6

vol. 7, iss. 1/6

 

Krzysztof KOTWICA

Projektowanie innowacyjnych i nietypowych maszyn górniczych z wykorzystaniem nowoczesnych technik komputerowych

 

Streszczenie: W artykule przedstawiono, na przykładzie wybranych rozwiązań innowacyjnych i nietypowych maszyn dla górnictwa opracowanych w Katedrze Maszyn Górniczych, Przeróbczych i Transportowych AGH Kraków, możliwości wykorzystania zaawansowanych programów komputerowych do wspomagania projektowania i modelowania tych maszyn oraz przeprowadzania badań symulacyjnych. Opisano wykorzystanie takich programów jak Autodesk Inventor, MES oraz DEM, które zastosowano w procesie projektowania rozwiązań konstrukcyjnych wybranych maszyn, technologii ich pracy oraz badań symulacyjnych związanych z kinematyką i efektywnością ich pracy. Przedstawiono efekty osiągnięte podczas opracowywania rozwiązań maszyn i urządzeń do drążenia wyrobisk korytarzowych, kompleksów maszynowych do węglowych ścian niskich oraz kombajnowych kompleksów szybowych.

 

Słowa kluczowe: modelowanie, wspomaganie komputerowe, górnictwo, innowacyjność, badania symulacyjne

str. 66

pobierz

7

vol. 7, iss. 1/7

 

Krzysztof WŁADZIELCZYK, Piotr KIPCZAK, Rafał DUDEK

Wpływ wybranych parametrów konstrukcyjnych na parametry pracy pojedynczych bloków zaworowych

 

Streszczenie: W artykule przedstawiono problematykę wpływu wybranych parametrów konstrukcyjnych bloków zaworowych pojedynczych na parametry ich pracy. Przedstawione parametry konstrukcyjne zaworu zwrotnego i zaworu przelewowego bloku determinują uzyskanie wymaganych parametrów roboczych bloku, uzależnionych od warunków górniczo-geologicznych, w których będzie eksploatowana sekcja obudowy zmechanizowanej.

 

Słowa kluczowe: obudowa zmechanizowana, układ podpornościowy sekcji, bloki zaworowe pojedyńcze

str. 87

pobierz

8

vol. 7, iss. 1/8

 

Paweł ZIMOŃ, Roman DZWIGOŁ, Paweł MAZUR

Optymalizacja systemu eksploatacji grubego pokładu węgla w aspekcie występujących zagrożeń skojarzonych wraz z rekonsolidacją stropu na przykładzie ściany 24 pokł. 510/1łg, 510/1 i 510/1-2 partia W2 w KWK „Borynia-Zofiówka-Jastrzębie” Ruch „Jastrzębie”

 

Streszczenie: Referat zawiera skrótowe omówienie warunków górniczo-geologicznych rejonu ściany 24 pokł. 510/1łg, 510/1 i 510/1-2 w partii W2 w JSW S.A. KWK „Borynia-Zofiówka-Jastrzębie” Ruch „Jastrzębie” wraz z krótkim rysem historycznym powstania koncepcji rozcięcia pokładu oraz doboru systemu eksploatacji w aspekcie istniejących zagrożeń skojarzonych. Przedstawiono kształtowanie się zagrożenia pożarowego i metanowego (zagrożeń dominujących) w okresie eksploatacji ściany oraz dobór profilaktyki w zakresie ich zwalczania w aspekcie poprawności przyjętych założeń projektowych

 

Słowa kluczowe: rekonsolidacja stropu, eksploatacja grubego pokładu węgla, zagrożenia skojarzone

str. 102

pobierz

9

vol. 7, iss. 1/9

 

Małgorzata WYGANOWSKA

Badanie zależności między przeciętnym wynagrodzeniem a wydobyciem i wydajnością w górnictwie węgla kamiennego w Polsce

 

Streszczenie: Prawidłowa struktura wynagrodzeń, na którą składa się między innymi ruchoma premia, uzależniona od uzyskanych przez pracownika efektów pracy, może stanowić jeden z kluczowych elementów poprawy efektywności produkcji w przedsiębiorstwach górniczych. Dobrze zaprojektowane wynagrodzenie ma pobudzać pracowników do efektywniejszej, wydajniejszej pracy i rozwoju. Cele te są realizowane wtedy, gdy jego struktura czy poziom wpływają na wzrost zachowań pożądanych w zakresie realizacji pracy i przede wszystkim wzrost ten jest powiązany z rezultatami pracy pracowników i efektami działalności całego przedsiębiorstwa. Analizując jednak strukturę przeciętnego wynagrodzenia pracownika fizycznego zatrudnionego pod ziemią w losowo wybranym przedsiębiorstwie górniczym na Śląsku, nie wykazano takiej proefektywnościowej struktury. Mając na uwadze powyższe, w publikacji zaprezentowano wyniki analizy związków między przeciętnym wynagrodzeniem a wydobyciem i wydajnością pracy w górnictwie węgla kamiennego w Polsce, poszukując zależności między wymienionymi elementami procesu produkcji.

 

Słowa kluczowe: wynagrodzenia, motywacja, wydajność, górnictwo

str. 120

pobierz

10

vol. 7, iss. 1/10

 

Łukasz BOŁOZ

Maszyny urabiające w wybranych metodach eksploatacji cienkich pokładów węgla kamiennego

 

Streszczenie: Eksploatacja pokładów cienkich, czyli takich o miąższości do 1,6 m wiąże się z ograniczeniami technicznymi, ergonomicznymi oraz ekonomicznymi. Wybieranie pokładów rozpoczyna się od średnich i grubych a cienkie często eksploatowane są tylko wtedy, gdy jest wymagane ze względów bezpieczeństwa. Jednak wraz z wyczerpywaniem złóż węgla kamiennego zachodzi konieczność ich wybierania. Duże zróżnicowanie warunków było przyczyną powstania wielu metod i systemów eksploatacji oraz maszyn stosowanych czasami jedynie lokalnie w różnych zakątkach świata. W artykule przedstawiono wybrane metody stosowane w eksploatacji pokładów cienkich w kopalniach podziemnych jak i z powierzchni. Szczególną uwagę zwrócono na nietypowe i rzadko stosowane metody oraz maszyny, które nie są występują w Polsce. Omówiono maszyny urabiające pracujące w systemach komorowo-filarowych oraz metodach Highwall mining, Auger mining a także Punch longwall mining. Natomiast systemy ścianowe omówiono w artykule „Maszyny urabiające w ścianowych systemach eksploatacji cienkich pokładów węgla kamiennego”.

 

Słowa kluczowe: cienkie pokłady węgla kamiennego, systemy komorowo-filarowe, Highwall mining, Auger mining, Punch longwall mining

str. 131

pobierz

11

vol. 7, iss. 1/11

 

Łukasz BOŁOZ

Maszyny urabiające w ścianowych systemach eksploatacji cienkich pokładów węgla kamiennego

 

Streszczenie: Podziemna eksploatacja pokładów cienkich, czyli takich o miąższości do 1,6 m związana jest z szeregiem ograniczeń i trudności, stąd zazwyczaj eksploatowane są dopiero po wybraniu złóż bardziej opłacalnych ekonomicznie czyli średnich i grubych lub gdy jest to wymagane ze względów bezpieczeństwa. Jednak wyczerpywanie złóż węgla kamiennego przemawia za ich eksploatacją. Duże zróżnicowane warunków było przyczyną powstania wielu metod i systemów eksploatacji. W artykule skupiono się na ścianowych systemach eksploatacji tych pokładów. Przedstawiono najważniejsze założenia i zalety eksploatacji ścianowej oraz omówiono stosowane maszyny urabiające stanowiące kluczowy element systemów mechanizacyjnych. Zwrócono również uwagę na nie stosowane w Polsce rozwiązania kombajnów i statycznych strugów węglowych. Na koniec przytoczono krótko innowacyjne rozwiązanie kompleksu ścianowego wyposażonego w kombajn jednoorganowy do pracy w ścianach od 1,0 m do 1,6 m. Natomiast pozostałe wybrane metody omówiono w artykule „Maszyny urabiające w wybranych metodach eksploatacji cienkich pokładów węgla kamiennego”.

 

Słowa kluczowe: cienkie pokłady, kombajn jednoorganowy, mechanizacja górnictwa, systemy ścianowe, statyczne strugi węglowe, kombajny ścianowe

str. 143

pobierz

12

vol. 7, iss. 1/12

 

Piotr MOCEK

Ratownictwo górnicze w SRK S.A. – ekonomia i biznes

 

Streszczenie: Artykuł podejmuje problematykę ratownictwa górniczego w Polsce w kontekście likwidowanych zakładów górniczych. Na podstawie wybranych przepisów górniczych autor wyjaśnia zasady funkcjonowania ratownictwa przedsiębiorcy i podmiotów zawodowo trudniących się ratownictwem górniczym. Opisuje organizację ratownictwa górniczego w Polsce oraz kompetencje poszczególnych podmiotów w tym zakresie. Przedstawia także etapy tworzenia ratownictwa górniczego w spółce SRK S.A. oraz elementy analizy ekonomicznej związanej z kosztami utrzymania Stacji Ratownictwa Górniczego SRK S.A. Artykuł porusza również problem społeczny związany z próbą przejęcia przez Centralną Stację Ratownictwa Górniczego S.A. w Bytomiu pełni zabezpieczenia w zakresie ratownictwa górniczego 12 oddziałów SRK S.A. w których nadal prowadzone są roboty podziemne. W podsumowaniu autor opisuje paradoksy tego przedsięwzięcia.

 

Słowa kluczowe: Stacja Ratownicza Górniczego SRK S.A., Ratownictwo Górnicze, spółka SRK S.A., Centralna Stacja Ratownictwa Górniczego, CSRG S.A., analiza ekonomiczna, koszty, biznes, paradoks

str. 155

pobierz

13

vol. 7, iss. 1/13

 

Tomasz BUDNIOK, Leszek ŻYREK, Jan LUBRYKA, Zygmunt ŁUKASZCZYK

Doświadczenia firmy Becker-Warkop z wdrażania ciągników akumulatorowych

 

Streszczenie: W artykule autorzy przedstawiają doświadczenia z wdrożenia opracowanej przez firmę Becker-Warkop sp. z o.o. rodziny ciągników akumulatorowych wraz z innowacyjną technologią mobilnego oświetlenia stacji osobowych i materiałowych wraz z trasą podczas przejazdu. W ramach referatu zostało przedstawione rozwiązanie techniczne wraz z jego możliwościami konfiguracyjnymi oraz doświadczenia z wdrożeń.

 

Słowa kluczowe: mobilne oświetlenie, kolejki podwieszane z napędem własnym, doświadczenia, praktyki, kolejki akumulatorowe

str. 172

pobierz

14

vol. 7, iss. 1/14

 

Adam KAMYK, Krzysztof KRZEMIEŃ

Koncepcje redukcji poziomu ryzyka wystąpienia zapłonu i wybuchu metanu na podstawie eksperckiej oceny jego czynników w rejonach ścianowych kopalń węgla

 

Streszczenie: W referacie przedstawiono tematykę zagrożenia metanowego w świetle teorii ryzyka zawodowego, z zastosowaniem metody oceny jakościowej z udziałem ekspertów. Zaprezentowano zidentyfikowane czynniki wysokiego ryzyka zapłonu i wybuchu metanu oraz dokonano ich podziału na grupy znaczeniowe takie jak czynniki litosferyczno-technologiczne CZ, czynniki zainicjowania zapłonu CI, czynniki organizacji, wykrywania i profilaktyki metanowej CO oraz czynniki możliwych skutków ryzyka metanowego CS. W oparciu o przedstawioną procedurę dokonano oceny i klasyfikacji czynników ryzyka metanowego. Na tej podstawie zaproponowano niekonwencjonalne metody redukcji ryzyka metanowego odniesione do czynników ryzyka, których oddziaływanie uznane zostało przez ekspertów za najbardziej niekorzystne.

 

Słowa kluczowe: metan, ryzyko metanowe, ocena ekspercka

str. 181

pobierz

15

vol. 7, iss. 1/15

 

Andrzej SZMUK

Zwalczanie zagrożenia klimatycznego w ścianie strugowej na przykładzie ściany d-2 w pokładzie 410 w JSW S.A. KWK „Borynia-Zofiówka-Jastrzębie” Ruch „Zofiówka”

 

Streszczenie: Tematem artykułu jest prezentacja praktycznych doświadczeń w prowadzeniu ściany silnie zagrożonej klimatycznie, przy eksploatacji cienkiego pokładu węgla ścianowym kompleksem strugowym. Opisano również sposób postępowania służb kopalni, od etapu wykonania prognozy klimatycznej do prezentacji efektów pracy chłodnic powietrza w czasie eksploatacji ściany.

 

Słowa kluczowe: zagrożenie klimatyczne, ściana strugowa

str. 197

pobierz

16

vol. 7, iss. 1/16

 

Jolanta IGNAC-NOWICKA

Zastosowanie metody FTA do identyfikacji zagrożeń występujących podczas pracy urządzeń transportu podziemnego

 

Streszczenie: Urządzenia transportu podziemnego ze względu na pracę w ograniczonych przestrzeniach wyrobisk górniczych niosą specyficzne zagrożenia dla pracującej załogi. W artykule przeanalizowano pracę maszyn transportowych takich jak: taśmociągi, kolej szynowa oraz transport pionowy w szybach górniczych. Do analizy zagrożeń wykorzystano metodę drzewa błędów wyznaczając bezpośrednie i pośrednie przyczyny zagrożeń w transporcie podziemnym. Konstrukcję drzewa błędów przedstawiono dla trzech rodzajów zdarzeń: transport taśmociągiem, kolejką szynową oraz transport pionowy szybem kopalnianym.

 

Słowa kluczowe: transport podziemny, zagrożenia górnicze, analiza drzewa błędów

str. 209

pobierz

17

vol. 7, iss. 1/17

 

Anna BLUSZCZ

Konsekwencje limitów emisyjnych dla górnictwa w Polsce

 

Streszczenie: W artykule zaprezentowano problematykę przyjętego pakietu klimatycznego w Unii Europejskiej i związanymi z nim zobowiązaniami w zakresie redukcji emisji CO2. Omówiono podstawowe założenia pakietu klimatycznego wraz z narzędziem dotyczącym redukcji emisji takim jak: system handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS). Przedstawiono zjawisko wycieku emisji, które może stanowić zagrożenie dla rozwoju przemysłu węglowego w Polsce oraz może być związane z redukcją miejsc pracy w branży wydobywczej w kraju. Wskazano również na problem wpływu polityki dekarbonizacji sektora energii elektrycznej na konkurencyjność gospodarczą krajów członkowskich w odniesieniu do pozostałych krajów, w których limity emisji nie występują.

 

Słowa kluczowe: zrównoważony rozwój, pakiet klimatyczny, emisje

str. 218

pobierz

18

vol. 7, iss. 1/18

 

Henryk KOPTOŃ, Krystian WIERZBIŃSKI

Ocena poprawności kontroli metanu na skrzyżowaniu ściany z chodnikiem wentylacyjnym w świetle wyników symulacji rozkładu metanu na modelu geometrycznym

 

Streszczenie: W przypadku przewietrzania ścian sposobem na „U” po caliźnie węglowej strefa wysokich koncentracji metanu w zrobach za ścianą znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie wyrobiska ścianowego, szczególnie w rejonie skrzyżowania ściany z chodnikiem wentylacyjnym. Dlatego też, monitoring zagrożenia metanowego w rejonie tego skrzyżowania ma wpływ na bezpieczeństwo robót. W referacie opisano wybrane wyniki badań przeprowadzonych w czasie realizacji w Głównym Instytucie Górnictwa w latach 2012-2015 projektu AVENTO, którego jednym z celów było opracowanie metodologii monitoringu i oceny zagrożenia metanowego w kopalni.

 

Słowa kluczowe: górnictwo, bezpieczeństwo, wentylacja, zagrożenie metanowe, cena

str. 231

pobierz

19

vol. 7, iss. 1/19

 

Piotr BAŃKA, Ewelina LIER

Opis drgań powierzchni terenu wywołanych wstrząsami górotworu uwzględniający kierunkowość tłumienia drgań

 

Streszczenie: Sejsmiczność indukowana prowadzonymi robotami górniczymi w wielu przypadkach powoduje silnie odczuwalne drgania powierzchni terenu. W celu rejestracji drgań gruntu występujących na obszarach górniczych kopalń rozbudowywane są sieci stanowisk obserwacyjnych. Dane z tych punktowych obserwacji wykorzystywane są do odtwarzania pól przyspieszeń (prędkości) drgań gruntu na całym obszarze objętym dynamicznymi wpływami wstrząsów górotworu. Niejednokrotnie powszechnie stosowane relacje tłumienia nie umożliwiają uzyskania wystarczającej, z praktycznego punktu widzenia, dokładności opisu wyników obserwacji. W takich przypadkach wykorzystanie relacji tłumienia uwzględniającej kierunkowość rozchodzenia się drgań może pozwolić zwiększyć dokładność odtworzenia przyspieszeń (prędkości) drgań gruntu. W artykule przedstawiono wyniki odtworzenia zarejestrowanych przyspieszeń drgań gruntu wywołanych wstrząsami górotworu, które wystąpiły w obszarze jednej z kopalń GZW. We wszystkich prezentowanych przypadkach stwierdzono występowanie kierunkowości rozchodzenia się drgań. Wyniki obliczeń pokazują, że kierunek mniejszego tłumienia drgań powierzchni terenu jest równoległy do kierunku zaburzenia tektonicznego sąsiadującego z epicentrum wstrząsu generującego te drgania.

 

Słowa kluczowe: sejsmiczność indukowana, relacja tłumienia, kierunkowość rozchodzenia się drgań gruntu

str. 241

pobierz

20

vol. 7, iss. 1/20

 

Antoni WOJACZEK, Paweł KOŁODZIEJCZYK, Kazimierz MIŚKIEWICZ

Możliwości realizacji systemów radiowych w kopalniach podziemnych

 

Streszczenie: Przedstawiono ograniczenia i możliwości realizacji systemów radiokomunikacyjnych w kopalniach podziemnych. Opisano systemy TTE, TTW, TTA oraz systemy hybrydowe. Pokazano możliwe do zastosowania zakresy częstotliwości oraz protokoły transmisyjne.

 

Słowa kluczowe: radiokomunikacja w kopalniach podziemnych, systemy TTE, TTW, TTA

str. 256

pobierz

21

vol. 7, iss. 1/21

 

Marcin PŁONECZKA

Efektywne energetycznie wykorzystanie ujętego metanu w JSW S.A. KWK „Pniówek”

 

Streszczenie: Efektywne wykorzystanie ujmowanego w JSW S.A. KWK „Pniówek” metanu przynosi wymierne korzyści energetyczne, ekonomiczne i ekologiczne. Artykuł opisuje prawie dwudziestoletnie doświadczenie w funkcjonowaniu skojarzonego układu energetyczno-chłodniczego, w którym naturalne zagrożenie klimatyczne jest zwalczane ujmowanym odmetanowaniem gazem będącym podstawą do produkcji nośników energii. W artykule zawarto: charakterystykę zagrożenia klimatycznego w kopalni „Pniówek”; koncepcję centralnej klimatyzacji w kopalni „Pniówek”; opis efektywnej energetycznie produkcji energii chłodniczej na potrzeby centralnej klimatyzacji „Pniówek”; doświadczenia z zarządzania energią chłodniczą dołowej części centralnej klimatyzacji.

 

Słowa kluczowe: klimatyzacja centralna, metan, efektywność energetyczna, poligeneracja, produkcja energii w skojarzeniu

str. 269

pobierz

22

vol. 7, iss. 1/22

 

Zygmunt ŁUKASZCZYK, Zbigniew KOSZOWSKI

Górnictwo węgla kamiennego. Informatyzacja. COIG S.A.

 

Streszczenie: W artykule opisano historyczną rolę i znaczenie COIG SA w procesie informatyzacji polskiego górnictwa węgla kamiennego w latach 1951-2018. Omówiono historię i najbliższe perspektywy rozwoju systemu SZYK2.

 

Słowa kluczowe: górnictwo, informatyzacja, zarządzanie, wsparcie, restrukturyzacja

str. 279

pobierz

23

vol. 7, iss. 1/23

 

Karolina PILIP, Wojciech ŚLĄCZKA, Zbigniew MATUSZAK

Lokalizacje farm wiatrowych na polskich obszarach morskich

 

Streszczenie: Budowa i lokalizacja farm wiatrowych na Morzu Bałtyckim wymaga przeprowadzenia wielu analiz m.in. w aspekcie bezpieczeństwa tras żeglugowych. Szybki rozwój sektora morskiej energetyki wiatrowej w Europie i na świecie potwierdza olbrzymi potencjał i możliwości wytwarzania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, zlokalizowanych na morzu. Jednocześnie projekt energetyki wiatrowej na Bałtyku wzbudza wiele kontrowersji wśród osób związanych z rybołówstwem. W artykule rozpatrywany jest problem ingerencji farm wiatrowych w aspekcie ograniczenia możliwości nawigacyjnych statków.

 

Słowa kluczowe: morskie farmy wiatrowe, obszar morski, Bałtyk Południowy, trasy żeglugowe

str. 290

pobierz

24

vol. 7, iss. 1/24

 

Nikodem SZLĄZAK, Kazimierz PIERGIES

Inertyzacja zrobów ścian zawałowych

 

Streszczenie: W artykule podano cel inertyzacji oraz zwrócono uwagę na istotność określenia miejsca podania gazu inertnego oraz jego ilości. Stwierdzono, że inertyzacja powinna być rozpatrywana już na etapie projektowania eksploatacji. Powinny być uwzględnione techniczne możliwości wytworzenia i doprowadzenia gazu inertnego. Zaznaczono, że dla wskazania obszaru, który należy objąć inertyzacją, pomocne może być określenie rozkładu stężenia tlenu w zrobach ściany zawałowej, przed oraz po zastosowaniu inertyzacji, jak również określenie rozkładu przepływu powietrza w zrobach ściany. Podano zakres rozkładu stężenia tlenu i rozkładu prędkości przepływu powietrza w zrobach ściany zawałowej, który może sprzyjać procesowi samozagrzewania węgla. Rejon ten należy objąć inertyzacją. Opracowano wytyczne inertyzacji zrobów ścian zawałowych. Zaznaczono, że planowanie eksploatacji powinno być procesem wieloetapowym, wymieniono te etapy oraz wskazano ich kolejność. Przedstawiono również algorytm projektowania inertyzacji zrobów ścian zawałowych. W podsumowaniu wskazano, że opracowane kryteria oceny skuteczności inertyzacji mogą być pomocne przy podejmowaniu decyzji o wyborze tej metody profilaktyki.

 

Słowa kluczowe: inertyzacja, algorytm projektowania inertyzacji, ocena skuteczności inertyzacji

str. 301

pobierz

25

vol. 7, iss. 1/25

 

Paweł ZIMOŃ, Fryderyk DUDA, Jarosław DERYŁO, Adam JASIELSKI, Mariusz DZIEMDZIORA, Jacek ŁOBOZEK

Monitoring maszyn i urządzeń, automatyzacja procesów technologicznych kompleksów wydobywczych i przodkowych

 

Streszczenie: Gromadzenie informacji dotyczących aktualnego przebiegu produkcji w sposób przejrzysty i ogólnie dostępny a także nadzór nad stanem pracy urządzeń produkcyjnych, nad maszynami i urządzeniami elektroenergetycznymi czy instalacjami przemysłowymi nadawy urobku na jednym stanowisku np. dyspozytora energomaszynowego w zakładzie pracy był i jest trendem wielu zakładów przemysłowych, także górniczych. Nadzorowanie maszyn jak i dostosowywanie ich parametrów poprzez szeroko rozumianą wizualizację w zmieniającym się środowisku ich pracy, to główny cel służb energomaszynowych a także geologicznych czy tąpań. Szczególnym problemem jest eksploatacja w bardzo trudnych warunkach i w strefach szczególnego zagrożenia.

 

Słowa kluczowe: gromadzenie informacji, wizualizacja, urządzenia elektryczne, SCADA

str. 311

pobierz

26

vol. 7, iss. 1/26

 

Adam DUDA, Tymoteusz JUZEK

Ocena ryzyka zawodowego podczas czynności związanych z drążeniem przodka i zabudową obudowy

 

Streszczenie: Ocena ryzyka zawodowego jest jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy. Od wielu lat w Polsce ocena ryzyka zawodowego jest przeprowadzana z zastosowaniem różnych metod oceny. Najczęściej przedsiębiorcy stosują metody oparte o wytyczne i model zawarty w Polskiej Normie PN-N-18002:2011. W artykule przedstawiono zastosowanie do oceny ryzyka zawodowego metody, w której ryzyko zawodowe oceniane jest na poziomie poszczególnych czynności roboczych.

 

Słowa kluczowe: zagrożenie, ryzyko, ocena ryzyka, metoda, model

str. 329

pobierz

27

vol. 7, iss. 1/27

 

Adam DUDA, Tymoteusz JUZEK

Wykorzystanie metody analitycznej TOL do identyfikacji i analizy przyczyn wypadków

 

Streszczenie: Wypadki są negatywnymi zdarzeniami, do których dochodzi w środowisku pracy. Poznanie przyczyn wystąpienia wypadku pozwala na zaproponowanie, a następnie wprowadzenie działań zapobiegających zaistnieniu podobnym wypadkom w przyszłości. W artykule omówiono podstawowy podział przyczyn wypadków, podstawy metodologii badania wypadków TOL oraz podano przykład jej zastosowania dla wypadku, jaki miał miejsce w trakcie drążenia wyrobiska chodnikowego.

 

Słowa kluczowe: model, wypadek, identyfikacja, analiza

str. 341

pobierz

28

vol. 7, iss. 1/28

 

Joachim KOZIOŁ, Michał KOZIOŁ

Wykorzystanie odpadów, w tym odpadów powęglowych, do wytwarzania paliw alternatywnych

 

Streszczenie: Przedstawiono aspekty prawne wykorzystania paliw alternatywnych z odpadów. Podano definicję odpadów powęglowych oraz przykładowe ich wykorzystanie do wytwarzania bezdymnego paliwa alternatywnego.

 

Słowa kluczowe: odpady, paliwa alternatywne, odpady powęglowe

str. 350

pobierz

29

vol. 7, iss. 1/29

 

Nikodem SZLĄZAK, Dariusz OBRACAJ, Justyna SWOLKIEŃ

Sposób postępowania przy projektowaniu eksploatacji pokładów węgla w warunkach zagrożenia metanowego

 

Streszczenie: W artykule przedstawiono stan zagrożenia metanowego w polskich kopalniach węgla kamiennego. Omówiono systemy przewietrzania ścian eksploatacyjnych. Zwrócono uwagę na konieczność stosowania odmetanowania, które powinno być dostosowane do systemu przewietrzania ściany. Przedstawiono efektywności odmetanowania w zależności od stosowanej metody odmetanowania oraz systemu przewietrzania ścian. Na tej podstawie sformułowano zasady dotyczące projektowania odmetanowania oraz podano wytyczne do praktycznego stosowania, które powinny przyczyniać się do skutecznego odmetanowywania górotworu w kopalniach węgla kamiennego. Zaproponowano dobór systemów przewietrzania i odmetanowania ścian w zależności od prognozowanej metanowości bezwzględnej.

 

Słowa kluczowe: zagrożenie metanowe, odmetanowanie, projektowanie eksploatacji

str. 360

pobierz

30

vol. 7, iss. 1/30

 

Nikodem SZLĄZAK, Dariusz OBRACAJ, Marek KORZEC, Justyna SWOLKIEŃ

Projektowanie systemów klimatyzacji kopalń przy zastosowaniu programu KlimaSystem

 

Streszczenie: W polskich kopalniach podziemnych stosowane są różne systemy klimatyzacji. Zwiększająca się głębokość eksploatacji, a co za tym idzie pogarszające się warunki klimatyczne będą wymagały dalszego ich stosowania. Skuteczność działania systemu zależy od poprawnego jego zaprojektowania. Równie istotna jest także jego bieżąca obsługa. Efekt chłodzenia powietrza w rejonach prowadzonych robót jest możliwy do uzyskania tylko przy zapewnieniu odpowiednich parametrów rozpływu i temperatury wody lodowej doprowadzanej do chłodnic. W przypadku ciągłej zmiany struktury sieci rurociągów dołowych jest to trudne do realizacji. Prowadzenie obliczeń w skomplikowanych sieciach jest utrudnione. Pomocne w takim przypadku może być zastosowanie programu komputerowego, jakim jest program KlimaSystem.

 

Słowa kluczowe: projektowanie, systemy klimatyzacyjne, KlimaSystem

str. 377

pobierz

31

vol. 7, iss. 1/31

 

Anna LUBOSZ

Porównanie szkoleń okresowych bhp przeprowadzanych w zakładach górniczych czynnych i likwidowanych

 

Streszczenie: W artykule autor porusza problem związany z realizacją szkoleń okresowych wśród pracowników dołowych. Szkolenia z reguły realizowane są masowo i nie ma podziału na zakłady górnicze czynne i likwidowane. W publikacji zapytano o opinie na temat szkoleń okresowych pracowników zakładów górniczych czynnych i likwidowanych w postaci krótkiej anonimowej ankiety. Aby ulepszyć przebieg przeprowadzanych szkoleń okresowych należy wprowadzić modyfikacje ramowych programów szkolenia. Modyfikacja pozwoli uwzględnić nieprawidłowości oraz sprecyzowane i szczegółowo omówione zostaną zagadnienia realizowane bezpośrednio w zakładach górniczych czynnych i likwidowanych. Ponadto została wykonana ankieta wśród pracowników biorących udział w szkoleniach. Ankieta składała się z czternastu pytań, dotyczących między innymi zakresu przeprowadzonego szkolenia uwzględniając pracowników pracujących w zakładach górniczych likwidowanych jak i również spostrzeżenia osób przeszkolonych w tym zakresie.

 

Słowa kluczowe: szkolenia okresowe, górnictwo, zakłady górnicze likwidowane

str. 394

pobierz

32

vol. 7, iss. 1/32

 

Andrzej SŁOWIK, Stanisław TRENCZEK

Regulacja przewietrzania w rejonowym prądzie powietrza odprowadzanym do szybu wydechowego jako element optymalizacji i stabilizacji sieci wentylacyjnej kopalni, na przykładzie KWK ROW ruch „Jankowice”

 

Streszczenie: W artykule nawiązano do postanowień obowiązujących przepisów w zakresie regulacji przewietrzania wyrobisk podziemnych, którą powinno prowadzić się tamami regulacyjnymi umieszczonymi na początku prądów rejonowych, jednak za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego możliwa jest regulacja przewietrzania z zastosowaniem tam regulacyjnych zabudowanych w rejonowych prądach powietrza odprowadzanego do szybu wydechowego. Przedstawiono w związku z tym przykład zastosowania regulacji przewietrzania w rejonowym prądzie powietrza odprowadzanym do szybu wydechowego z rejonu dwóch ścian wydobywczych PGG S.A. Oddział KWK ROW Ruch Jankowice. Pokazano, że taki sposób regulacji zapewnia stabilizację przewietrzania, jak również jakościowe i ilościowe stosunki powietrza w rejonie. Wykazano też istotny wpływ takiej regulacji przewietrzania na zmniejszenie oddziaływania szybu wentylacyjnego na zroby ścian.

 

Słowa kluczowe: górnictwo, wentylacja, regulacja przewietrzania, stabilność prądu powietrza

str. 405

pobierz

33

vol. 7, iss. 1/33

 

Justyna SWOLKIEŃ

Wpływ emisji metanu usuwanego z kopalń węgla kamiennego za pośrednictwem szybów wentylacyjnych na stan powietrza atmosferycznego

 

Streszczenie: Metan CH4 jest gazem, który pierwotnie powstaje w skutek beztlenowego rozkładu materii organicznej w układach biologicznych, jak również ze źródeł antropogenicznych. W 2014 roku emisja metanu wynosiła 41,33 miliony ton ekwiwalentu CO2 i w porównaniu do roku bazowego (1988) była mniejsza o 46,1%. Jednocześnie metan, podobnie jak CO2, został uznany przez Międzynarodowy Panel do Spraw Zmian Klimatu (IPCC) jako gaz cieplarniany, czyli substancję pochłaniającą promieniowanie podczerwone, a co za tym idzie przyczyniającą się do globalnego ocieplenia. Zgodnie z IPCC stężenie metanu w atmosferze przez ostanie 250 lat wzrosło o około 162 %, a obecnie połowa jego bieżącego strumienia emitowana do atmosfery pochodzi ze źródeł antropogenicznych, czyli tych na które największy wpływ ma działalność człowieka. Jednym z głównych źródeł wydzielania się metanu do atmosfery jest górnictwo. Polska obok Chin, USA, Ukrainy, Rosji i Australii należy, z udziałem około 2,7%, do największych emiterów metanu w sektorze górnictwa węglowego, który w 2010 roku był odpowiedzialny za około 8% światowej antropogenicznej produkcji metanu. Zarządcy kopalń zobligowani są do ujmowania metanu w celu zapewnienia bezpiecznych warunków pracy załóg górniczych. Ujęty metan może zostać zagospodarowany lub wypuszczany do atmosfery (VAM). Biorąc jednak pod uwagę rozliczne źródła emisji metanu, oszacowanie jego ilości z poszczególnych źródeł obarczone jest bardzo dużą niepewnością, co z kolei utrudnia dokładne prognozowanie zmian klimatycznych. Aby rzetelnie przewidzieć zmiany klimatu i pomagać w egzekwowaniu konwencji politycznych w zakresie unikania emisji gazów cieplarnianych, konieczna jest odpowiednia wiedza na temat źródeł i pochłaniania gazów cieplarnianych. Z uwagi na wagę kwestii nasze aktualne rozumienie źródeł i procesów towarzyszących przedostawaniu się metanu do atmosfery jest nadal niewystarczające. Celem niniejszego artykułu jest określenie przyczyn wydzielania się metanu z pokładów węgla kamiennego, a także zobrazowanie jego uwalniania się z szybów wentylacyjnych na przykładzie kopalni składającej się z trzech ruchów.

 

Słowa kluczowe: zanieczyszczenie atmosfery, emisja metanu z szybów wentylacyjnych, efekt cieplarniany

str. 415

pobierz

34

vol. 7, iss. 1/34

 

Czesław MAZUREK, Korneliusz JENDRZEJEK, Andrzej SŁOWIK, Tymoteusz JUZEK

Profilaktyka zagrożenia pożarowego w płocie węglowym na podstawie doświadczeń KWK ROW Ruch „Jankowice”

 

Streszczenie: W artykule omówiono doświadczenia KWK ROW związane z rozcinką i eksploatacją ściany prowadzonej w warunkach zagrożeń skojarzonych w związku z możliwością wystąpienia pożaru endogenicznego w płocie węglowym między czynnymi chodnikami nadścianowym i wentylacyjnym ściany przewietrzanej z doświeżaniem na tzw. „krótki Y”.

 

Słowa kluczowe: profilaktyka pożarowa, płot węglowy, zabezpieczenia, wentylacja, odmetanowanie

str. 432

pobierz

35

vol. 7, iss. 1/35

 

Marek WESOŁOWSKI, Henryk BADURA, Piotr KOŁODZIEJCZYK, Piotr BAŃKA

Numeryczna symulacja wypływu metanu do wyrobiska korytarzowego

 

Streszczenie: W artykule przedstawiono wyniki modelowania numerycznego przepływu metanu do wyrobiska korytarzowego w zależności od położenia warstwy metanonośnej względem tego wyrobiska. Ocenę zmian zachodzących w rejonie wyrobiska wykonano przy użyciu anizotropowego modelu ubiquitous joint. Rozważany proces przepływu gazu w ośrodku porowatym symulowany był w oparciu o warunek jednofazowego przepływu Darcy’ego. Do modelowania numerycznego, wykorzystano program różnic skończonych FLAC. Określenie przepływu metanu w górotworze było realizowane w sposób sprzężony z obliczeniami zmian naprężeń i deformacji modelowanego ośrodka. Przedstawione wyniki symulacji komputerowej wypływu metanu do wyrobiska korytarzowego należy oceniać w charakterze jakościowym. Wyniki te pokazują możliwości stosowanego programu komputerowego FLAC. Bardzo dużym uproszczeniem zastosowanym w pracy jest dwuwymiarowy model górotworu, który umożliwia ocenę miejsc wypływu metanu w wydrążonym wyrobisku (z pominięciem przodkowej strefy drążonego wyrobiska).

 

Słowa kluczowe: deformacje wyrobiska, model górotworu, naprężenia, strefy zniszczeń, metanowość

str. 443

pobierz

36

vol. 7, iss. 1/36

 

Ryszard MIELIMĄKA, Paweł SIKORA

Symulacja obniżeń górotworu spowodowanych eksploatacją kolejnych ścian z wykorzystaniem teorii automatów komórkowych

 

Streszczenie: W pracy przedstawiono przykład rzeczywistej eksploatacji pokładowej węgla kamiennego kolejnych dwóch ścian. Eksploatacja spowodowała powstanie na powierzchni terenu górniczego niepełnej niecki obniżeniowej. Deformacje powierzchni objęte były systematycznymi pomiarami niwelacyjnymi wzdłuż linii pomiarowej „1”. Dla przedstawionego przykładu podziemnej eksploatacji wykonano obliczenia numeryczne z wykorzystaniem teorii automatów komórkowych a następnie porównano je w wynikami obserwacji geodezyjnych. Celem niniejszego artykułu jest weryfikacja założeń teoretycznych przyjętych dla przestrzennego modelu górotworu jako deterministycznego skończonego automatu komórkowego.

 

Słowa kluczowe: obniżenia, górotwór, automat komórkowy

str. 457

pobierz

37

vol. 7, iss. 1/37

 

Marian PONIEWIERA

Budowa numerycznego modelu terenu dla celów związanych z liczeniem objętości

 

Streszczenie: Artykuł zawiera przegląd stosowanych metod liczenia objętości zbiorników, hałd, wyrobisk górniczych itd. Podano w nim przykłady wykonania takich prac w programach Geolisp, AutoCAD Civil 3D i BricsCAD. Opisano generowanie numerycznego modelu terenu, eliminowanie błędów grubych, wprowadzanie linii nieciągłości i tworzenie powierzchni odniesienia. Wymieniono kilka dodatkowych zastosowań powierzchni objętościowej, takich jak: projektowanie filara ochronnego, wyznaczanie linii przecięcia spągu pokładu ze stropem karbonu itp. Podano zalecane parametry ekstrapolacji danych pomiarowych. Przedstawiono bezpłatne narzędzie MP-NMT służące do tworzenia i kontroli NMT, sporządzania izolinii, wykresów, obliczania objętości itp. Omówiono algorytm upraszczania dużej ilości danych.

 

Słowa kluczowe: obliczenia objętości, Numeryczny Model Terenu, powierzchnie TIN

str. 470

pobierz

38

vol. 7, iss. 1/38

 

Zygmunt ŁUKASZCZYK

Węgiel tak, smog nie – świadomość i odpowiedzialność

 

Streszczenie: W artykule omówiono istotę pojęcia smogu oraz skalę zagrożeń dla zdrowia wynikającą ze złej jakości powietrza. Przedstawiono również sposoby ograniczenia niskiej emisji, w tym potrzebę budzenia społecznej odpowiedzialności.

 

Słowa kluczowe: smog, zdrowie, węgiel, świadomość, odpowiedzialność

str. 484

pobierz

39

vol. 7, iss. 1/39

 

Katarzyna MIDOR, Witold BIAŁY

Łańcuch krótkoogniwowy – determinanty wpływające na bezpieczeństwo pracy

 

Streszczenie: Ważnym eksploatacyjnym elementem w wciągnikach i w ciągarkach łańcuchowych jest łańcuch o ogniwach krótkich, który stanowi w dużej mierze o bezpieczeństwie pracownika obsługującego dźwignicę. W artykule omówiono podstawowe determinanty wpływające na jakość i bezpieczeństwo łańcucha. Z tej analizy jednoznacznie wynika, iż użytkownicy tych produktów, przy wyborze dostawcy nie powinni sugerować się tylko ceną, ale przede wszystkich certyfikatami i atestami jakie dostarcza producent wraz z wyrobem.

 

Słowa kluczowe: łańcuch, wciągnik/wciągarka, jakość, bezpieczeństwo pracy

str. 497

pobierz

40

vol. 7, iss. 1/40

 

Adam GAWĘDA

Przyszłość polskiej energetyki z wykorzystaniem bazy zasobowej surowców energetycznych

 

Streszczenie: Jednym z najważniejszych problemów współczesnej Polski jest określenie – zdefiniowanie właściwego poziomu bezpieczeństwa energetycznego, które leży u podstaw suwerenności Państwa i jest głównym filarem gwarantującym niezachwiany rozwój gospodarczy. Należy zatem szukać odpowiedzi na postawioną tezę: czy można osiągać wysoki poziom bezpieczeństwa energetycznego Polski przy jednoczesnym ograniczeniu kosztów pozyskiwania energii i paliw? W artykule pokazane zostaną przykłady racjonalnego wykorzystania istniejącego potencjału surowców energetycznych, procesy rozwoju energetyki regionalnej oraz możliwości zastosowania nowych technologii wytwarzania energii. Polska powinna współpracować w tej dziedzinie z państwami członkowskimi Unii Europejskiej, a także z krajami nie należącymi do niej. Z uwagi na istniejące uwarunkowania Polska powinna być głównym producentem węgla energetycznego w Europie i powrócić do samowystarczalności pod tym względem.

 

Słowa kluczowe: energetyka, koszty, budowa kopalń, kogeneracja, e-mobilność

str. 505

pobierz

41.

vol. 7, iss. 1/41

 

Benedykt POSPISZYL

100 lat odzyskania niepodległości Polski. Śląskie życiorysy – dr Józef Wilczek

 

Streszczenie: Artykuł zawiera krótkie biogramy 4 śląskich Noblistów oraz życiorys śląskiego lekarza psychiatry dr Józefa Wilczka. Nakreślona droga życia bohatera artykułu jest przykładem zawikłanych losów Ślązaków, ich przywiązanie do ziemi śląskiej oraz wytrwałości w podtrzymywaniu swojej tożsamości narodowej na tle przemian politycznych XX wieku.

 

Słowa kluczowe: odzyskanie niepodległości Polski, śląskie życiorysy, Józef Wilczek

str. 517

pobierz

 

   
© wydawnictwo.panova.pl