Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. OK
ISSN - 2391-9361

1(1)/2012
SYSTEMS SUPPORTING PRODUCTION ENGINEERING

Nakład numeru: 130 egzemplarzy

 
Spis treści 

  pobierz
1 1(1)/2012/1

Henryk BADURA, Henryk STABLA
Sterowanie parametrami atmosfery w podziemnej części kopalni węgla kamiennego

Abstract: Artykuł dotyczy zagrożeń w kopalniach spowodowanych ulatnianiem się do atmosfery gazów, które mogą być niebezpieczne dla zdrowia. Dokonano charakterystyki gazów, które są bezwzględnie szkodliwe oraz mieszanek, w których poziom stężenia jest dopuszczalny. Opisano telemetryczny system mający na celu badanie składu atmosfery kopalnianej, wytwarzany przez PKiMSA CABOAUTOMAtYKA S.A. Uwagę poświęcono również składowym systemu bezpieczeństwa związanym z fizycznymi parametrami atmosfery kopalnianej. Podano również przykład zastosowania czujników telemetrycznych na ścianie wyrobiska.

Keywords: metan, gazy toksyczne, prędkość powietrza, pomiary telemetryczne, rozmieszczenie czujników
str. 7 pobierz
1(1)/2012/3

Joanna BARTNICKA, Daniel DĄBROWSKI
Sposób podniesienia kompetencji personelu chirurgicznego z użyciem wzmocnionej rzeczywistości

Abstract: Artykuł dotyczy zagadnienia podnoszenia kompetencji i kwalifikacji personelu lekarskiego. W szczególności dokonano identyfikacji potrzeb rozwoju umiejętności chirurgów oraz nowoczesne sposoby realizacji szkoleń z wykorzystaniem technologii IT. Zasadniczą część artykułu stanowi przykład zastosowania wzmocnionej rzeczywistości (AR) dla doskonalenia sposobu wykonywania czynności operacyjnych podczas artroplastyki kolana.

Keywords: kompetencje, operacje chirurgiczne, techniki wirtualizacji, wzmocniona rzeczywistość
str. 29 pobierz
3 1(1)/2012/5

Jarosław BRODNY
Zastosowanie metody elementów skończonych do wyznaczania częstotliwości drgań własnych złącza ciernego

Abstract: W artykule przedstawiono wyniki badań częstotliwości drgań własnych złącza ciernego stosowanego w obudowie podatnej wyrobisk korytarzowych. Analizę przeprowadzono na modelu strukturalnym złącza ciernego opracowanym w oparciu o metodę elementów skończonych. W wyniku przeprowadzonych badań wyznaczono częstotliwości drgań własnych złącza ciernego oraz odpowiadające im postacie drgań. Częstotliwości te porównano z częstotliwością drgań konturu wyrobiska korytarzowego. Analizę przeprowadzono dla dwóch sposobów zamocowania złącza ciernego oraz dla złączy z dwoma i trzema strzemionami.

Keywords: złącze cierna, drgania własne, MES
str. 51 pobierz
4 1(1)/2012/6

Jarosław BRODNY, Marcel ŻOŁNIERZ
Wyznaczanie współczynnika sprzężenia ciernego liny o powierzchniowym styku drutów z wykładziną cierną

Abstract: W artykule przedstawiono historię rozwoju konstrukcji lin stalowych z uwzględnieniem lin o powierzchniowym styku zwanych linami kompaktowanymi. Podano ich zalety i wady oraz omówiono zasadę pracy. Dokonano także przeglądu wybranych badań własności mechanicznych lin kompaktowych z prezentacją ich wyników. Następnie przedstawiono metodykę oraz wyniki badania współczynnika tarcia kinetycznego stalowej liny kompaktowanej o wykładzinę Modar R3/Mz. Badania przeprowadzono na specjalistycznym stanowisko i objęły one swoim zakresem dwie wartości siły nacisku liny na wykładzinę.

Keywords: lina stalowa, lina kompaktowa, stanowisko badawcze
str. 60 pobierz
5 1(1)/2012/7

Łukasz DZIEMBA, Stefan SENCZYNA
Metody wspomagania przepływów informacji o czynnikach środowiska w działaniu służb ratowniczych i prewencyjnych

Abstract: W miarę rozwoju systemów tworzących środowisko dla człowieka, takich jak systemy produkcyjne, energetyczne, transportowe, informacyjne, zwiększa się wpływ zdarzeń kryzysowych na ich funkcjonowanie. Podstawą sprawnego działania służb prewencji i ratownictwa w przeciwdziałaniu skutkom zdarzeń kryzysowych (np.: imprez masowych) jest ścisła koordynacja i współpraca. Skuteczne działanie służb ratownictwa i prewencji wymaga sprawnego podejmowania decyzji na wszystkich szczeblach organizacji akcji ratowniczej. Aktualnie rozwój metod i narzędzi rzeczywistości rozszerzonej w oparciu o technologie informatyczną (augmented reality) pozwala na dostarczanie informacji wspomagającej decyzje w szerokim zakresie działań podejmowanych przez człowieka. Skuteczne wykorzystanie tej technologii wymaga zgromadzenia informacji charakteryzującej środowisko potencjalnych sytuacji kryzysowych jak i dostarczenie tej informacji służbom ratowniczym i prewencyjnym. W kontekście aktualnej organizacji centralnej dyspozycji (Centrum powiadamiania Ratunkowego) służb ratowniczych i prewencyjnych w publikacji pokazujemy koncepcje wspomagania przepływów informacji. Na tej podstawie można uważać, że narzędzia rzeczywistości rozszerzonej mogą istotnie przyczynić się do powodzenia w działaniu służb ratowniczych i porządkowych.

Keywords: wspomaganie, czynniki środowiska, akcja ratunkowa, służby prewencji, służby ratownicze
str. 71 pobierz
6 1(1)/2012/8

Anna GEMBALSKA-KWIECIEŃ
Wpływ nastawienia i zachowań pracowników na kulturę bezpieczeństwa w przedsiębiorstwie

Abstract: Artykuł prezentuje podstawowe kwestie dotyczące kultury bezpieczeństwa. Zawiera również informacje o czynnikach wpływających na pożądane i niepożądane, dobre i złe aspekty kultury bezpieczeństwa. Część empiryczna prezentuje wpływ nastawienia i zachowań pracowników na kulturę bezpieczeństwa w przedsiębiorstwie. Badani objęło taki elementy kultury bezpieczeństwa, jak model środowiska i warunków pracy, jak i zachowania i postawy pracownicze.

Keywords: zarządzanie bezpieczeństwem, kultura organizacyjna, kultura bezpieczeństwa, środowisko pracy, wypadki przy pracy
str. 87 pobierz
7 1(1)/2012/9

Patrycja HĄBEK
Odpowiedzialność przedsiębiorstw za zrównoważony rozwój. Wzorce zrównoważonej produkcji sektora małych i średnich przedsiębiorstw

Abstract: W artykule poruszona została problematyka zmiany wzorców produkcji na sprzyjające realizacji zasad zrównoważonego rozwoju. W pierwszej części artykułu omówiono wkład, jaki przedsiębiorstwa wnoszą w zrównoważony rozwój poprzez implementację koncepcji społecznej odpowiedzialności (CSR), a w jej ramach idei zrównoważonego wytwarzania. W drugiej części artykułu przedstawiono wybrane wskaźniki wdrażania zrównoważonych wzorców produkcji w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce, odnosząc je do sytuacji panującej w Unii Europejskiej.

Keywords: CSR, zrównoważone wytwarzanie, czystsza produkcja, EMAS, ISO 14001
str. 97 pobierz
8 1(1)/2012/10

Jolanta IGNAC-NOWICKA
Analiza zagrożeń gazowych w kopalniach z użyciem automatycznego systemu monitorowania

Abstract: Artykuł prezentuje sposób działania automatycznego systemu monitorowania zagrożeń gazowych w chodnikach wyrobiskowych KWK Mysłowice. Poddano analizie wskazania urządzeń pomiarowych i anemometrów działających w systemie monitorowania kopalni na 2 poziomach 465 i 665 m. Przeprowadzono analizę przyczyn występowana alarmów z uwagi na stężenie gasów. Przedstawione wyniki dotyczą 1 miesiąca. Na podstawie alarmów, wskazano niebezieczne sekcje wyrobisk.

Keywords: zagrożenia gazowe, prace górnicze, granica alarmu dla stężenia gazu
str. 106 pobierz
9 1(1)/2012/11

Josef JURMAN, Dana SLÁDKOVÁ
Zastosowanie technologii GPS w górnictwie odkrywkowym

Abstract: Wyższa Szkoła Górnicza – Uniwersytet Techniczny w Ostrawie, Instytut Geodezji współrpacyje ze spółką Kopalnie Północnoczeskie S.A. w ramach projektu badawczego od 2007. Głównym jego celem jest doksonalenie system sterowania kopalnią odkrywkową. Dwa kombajny wielonaczyniowe użytkowane w kopalni węgla brunatnego Libouš w północnych Czechach (K800/103 I KU300/27) zostały wyposażone w urządzenia pomiarowe. Pozycja kombajnu ustalana jest w oparciu o dane GPS, miernik nachylenia oraz pomiary przyrostowe. Dane są następnie zapisywane w bazie. Ukształtowanie kopalni, jak I pozycja podziemnych warstw geologicznych są na bieżąco aktualizowane w oparciu o cyfrowy model kopalni. Głównym celem badania jest weryfikacja poprawności powiązania modelu cyfrowego na potrzeby krótkoterminowych prognoz ilościowych parametrów węgla (Ad, Sd, Qr, Wr and MS) oraz ciągłego automatycznego pomiaru urobku (m3, tony) i weryfikacji trajektorii kombajnów względem celów wydobywczych. Dozór kopalni ma tu wiodącą role. Artykuł przedstawia możliwości uzycia GPS dla celów planowania produkcji.

Keywords: analiza, kombajn wielonaczyniowy, model cyfrowy, GPC, inklinometr, pomiary przyrostowe
str. 116 pobierz
10 1(1)/2012/12

Mariusz J. LIGARSKI
Audit a rozwój w certyfikowanym systemie zarządzania jakością

Abstract: Analiza na potrzeby niniejszej pracy zosała przeprowadzona na dwóch typach auditów certyfikowanego systemu zarządzania jakością w kontekście pozyskania i przetworzenia informacji dotyczących rozwoju. Wskazano cele i etapy szeroko rozumianego procesu auditowania oraz wymieniono czynniki wpływające na wskazania rozwojowe system. Określono również wpływ organizacji na poszczególe etapy procesu auditowania. Szczególną uwagę poświęcno typom informacji dotyczących rozwoju, które są pozyskiwane w obu typach auditów. Wskazano również centra odpowiedzialności za pozyskanie i użycie informacji. Podjęto próbę odpowiedzi na pytanie, dotyczące źródeł problemów i przyczyn ich występowania.

Keywords: analiza, system zarządzania jakością
str. 124 pobierz
11 1(1)/2012/13

Dominika LISIAK-FELICKA, Maciej SZMIT
„Tango down”. Kilka uwag o bezpieczeństwie cyberprzestrzeni RP

Abstract: W artykule przedstawione zostały wybrane zagadnienia dotyczące: terminologii związanej z bezpieczeństwem, systemów zarządzania bezpieczeństwem informacji, działań administracji państwowej w zakresie bezpieczeństwa „cyberprzestrzeni” oraz prac nad Rządowym Programem Ochrony Cyberprzestrzeni Rzeczypospolitej Polskiej. Zaprezentowano również harmonogram ataków na serwisy rządowe po podpisaniu porozumienia ACTA (ang. Anti-Counterfeiting Trade Agreement) oraz zwrócono uwagę na przykłady nieprofesjonalnych zachowań urzędników administracji państwowej po wystąpieniu ataków hakerskich.

Keywords: bezpieczeństwo, cyberprzestrzeń, ACTA, administracja publiczna
str. 133 pobierz
12 1(1)/2012/14

Jerzy MIZGAŁA
Przygotowanie urządzeń transportu bliskiego do badań urzędu dozoru technicznego – studium przypadku

Abstract: W artykule przedstawiono budowę i zasadę działania dźwignika bramowego. Opisano akta prawne, które regulują procedury związane z jego naprawami i modernizacją. Na podstawie konkretnego przypadku przedstawiono proces doprowadzenia używanej maszyny, wyprodukowanej przed wejściem w życie Dyrektywy Maszynowej UE, do pierwszej rejestracji przez Urząd Dozoru Technicznego i wydania decyzji, umożliwiającej jego eksploatację.

Keywords: dźwignik bramowy, modernizacja, Dyrektywy UE
str. 146 pobierz
13 1(1)/2012/15

Michał MOLENDA, Sebastian KRAFCZYK
Ocena jakości usług komunalnych w wybranej gminie województwa śląskiego

Abstract: Artykuł dotyczy kwestii jakości usług publicznych. Poza aspektem teoertycznym dotyczącym jakości usług, zaprezentowano również wyniki badania oceny jakości usług realizowanych przez gminę Zbrosławice. Badanie objęło 3 rodzaje usług: dostawę wody, odbiór odpadów oraz budownictwo komunalne. Wyniki umożliwiły sformułowanie wniosków dotyczących oceny tych usług oraz rekomendacji dla ich rozwoju i doskonalenia.

Keywords: jakość, usługi komunalne, usługi publiczne, usługi
str. 153 pobierz
14 1(1)/2012/16

Teresa MUSIOŁ, Joanna STOLARCZYK
Analiza braków produkcyjnych w przedsiębiorstwie odzieżowym

Abstract: W artykule przedstawiono wyniki analizy braków w procesie produkcyjnym przedsiębiorstwa odzieżowego za okres pięciu lat. Dla klasyfikacji braków wykorzystano metodę Pareto-Lorenza oraz diagram Ishikawy. Przedstawiono zestawienie ilościowe oraz częstości występowania braków. Dane zostały poddane analizie w wymiarze miesięcznym, a przyczyny braków odniesiono do środowiska pracy.

Keywords: szwalnia, braki produkcyjne, analiza Pareto-Lorenza, diagram Ishikawy, wycena środowiska pracy, wycena stanowisk pracy
str. 163 pobierz
15 1(1)/2012/17

Ireneusz PINDEL
Kontrakt w zamowieniach publicznych w systemie zarządzania jednostkami sektora publicznego

Abstract: Niniejszy artykuł odnosi się do kwestii udzielania zamówień publicznych i zawierania umów przez organizacje sektora publicznego. Umowy te stanowią istotny element systemu zarządzania zamówieniami z uwagi na stopień ich uregulowania oraz obostrzenia, jakim podlegają podmioty zobligowane do ich stosowania, co wynika z przepisów o dysponowaniu środkami publicznymi . W opracowaniu omówiono rozwiązania i ograniczenia w zakresie prawa, wymagane w tym zakresie, wskazując jednocześnie szeroki wachlarz możliwości kształtowania postanowień tych dokumentów, wynikający z zasady swobody umów. To studium przypadku podkreśla również konieczność kształtowania treści analizowanych umów w porozumieniu z zasadami starannej gospodarki, które są obowiązujące dla instytucji sektora publicznego.

Keywords: zarządzanie, finance publiczne, zamówienie, kontrakt, umowa
str. 172 pobierz
16 1(1)/2012/18

Marek PROFAKA, Zbigniew GŁODAŁA
Zagrożenia akustyczne w środowisku pracy głównych ciągów transportowych w kopalni wegla kamiennego

Abstract: Artykuł prezentuje główne charakterystyki akustyczne dróg transportowych na poziomach eksploatacyjnych kopalni węgla. Zaprezentowano wyniki wstępnych testów, ich ocena i szczegółowe studium w tym zakresie. Badanie przeprowadzono w dwóch obszarach, gdzie wyznaczono bezpieczne poziomy hałasu.

Keywords: hałas, identyfikacja, przenośnik taśmowy, transport
str. 179 pobierz
17 1(1)/2012/19

Marek PROFAKA, Zbigniew GŁODAŁA
Minimalizacja natężenia hałasu na główych ciągach transportowych w kopalni węgla kamiennego

Abstract: Artykuł prezentuje sposoby minimalizacji emisji hałasu na głównych ciągach transportowych kopalni w oparciu o wcześniej przeprowadzone badania. Przykładowe możliwości minimalizacji emisji hałasu obejmujące: redukcję hałasu u źródła, adaptacja akustyczna sekcji urabiającej kombajnu chodnikowego, obudowanie przenośników taśmowych.

Keywords: hałas, minimalizacja hałasu, przenośnik taśmowy, transport
str. 188 pobierz
18 1(1)/2012/20

Jacek SITKO, Krzysztof MICHALSKI
Wybrane aspekty przygotowania produkcji i tymczasowego magazynowania w przemyśle

Abstract: Artykuł podejmuje problemy związane z produkcją, w szczególności fazą przygotowawczą wytwarzania wyrobów hutniczych. Z uwagi na fakt, iż branża ta działa głównie w warunkach krajowych, wobec cech tradycyjnego systemu magazynowania i przechowywania produktów, półfabrykatów i surowców, koniecznym wydaje się być podjęcie analiz funkcjonowania tych systemów zorientowanych na ich usprawnienie.

Keywords: system, produkcja, magazynowanie, wyrób
str. 197 pobierz
19 1(1)/2012/21

Tomasz SZULC
Zastosowanie metod zarządzania strategicznego przy tworzeniu lokalnych programów rewitalizacji w największych miastach polski

Abstract: Artykuł przedstawia wyniki badań nad zastosowaniem metod zarządzania strategicznego przy programowaniu rewitalizacji. Badania zostały podzielone na dwie części: obejmujące poziom znajomości metod oraz intensywności ich wykorzystania. Poprzedzono je gruntownym studium literatury oraz identyfikacją narzędzi, które mogą zostać wykorzystane w planowaniu. Czynności badawcze zostały objęte finansowaniem przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa wyższego w ramach projektu N N115 415740 pt. „Wykorzystanie narzędzi kreatywnego rozwiązywania problemów i zarządzania strategicznego do tworzenia i wdrażania lokalnych programów rewitalizacji zdegradowanych obszarów miast” ukończonego w grudniu 2011 roku.

Keywords: zarządzanie strategiczne, studia literaturowe, identyfikacja metod
str. 208 pobierz
20 1(1)/2012/22

Jerzy ŚCIERSKI
Ocena skuteczności SZJ wdrożonych w małych przedsiębiorstwach – wyniki badań

Abstract: W publikacji zaprezentowano wyniki badań prowadzonych w małych przedsiębiorstwach produkcyjnych i usługowych o ugruntowanym systemie zarządzania jakością. Celem badań była ocena skuteczności wdrożonego systemu jakości rozumianej jako zdolność do osiągania założonych celów. Badania obejmowały samoocenę przeprowadzoną przez zarząd firmy lub pełnomocnika ds. systemów jakości. Uzyskane z badania ankietowego wyniki zostały zweryfikowane w formie audytu trzeciej strony. Badania uzupełniono testami przeprowadzonymi wśród zarządu i pełnomocników, których celem było ocena takich cech osobowościowych jak umiejętność komunikowania się, uczenia innych, porozumiewania się i wprowadzania zmian.

Keywords: małe przedsiębiorstwo, system zarządzania jakością, efektywność, skuteczność, audyt, zarządzanie
str. 219 pobierz
21 1(1)/2012/23

Anna WILIŃSKA
Dylemty partycypacji społecznej w zarządzaniu klimatem akustycznym w kontekście sporządzania planów przeciwdziałania hałasowi na obszarach miejskich.

Abstract: Artykuł przedstawia możliwości i ograniczenia partycypacji społecznej w zarządzaniu środowiskiem akustycznym w kontekście wymogów Unii Europejskiej dotyczących opracowania map akustycznych i planów przeciwdziałania hałasowi na obszarach miejskich. Prawne i społeczne determinanty partycypacji publicznej w tym obszarze zostały scharakteryzowany, jak również specyficzny charakter społecznej percepcji hałasu, która nie zależy wyłącznie od jego cech akustycznych. Potencjalne korzyści ze wsparcia procesów partycypacyjnych poprzez narzędzia takie, jak Participatory GIS zostały również wskazane.

Keywords: partycypacja, zarządzanie klimatem akustycznym, plan przeciwdziałania hałasowi, metodologia Participatory GIS
str. 233 pobierz
22 1(1)/2012/25

Juliusz WÓJCIK
Cywilizacje i metody produkcji

Abstract: W artykule przedstawiono zagadnienia związane z wpływem wybranej cywilizacji na jakość technik i metod produkcyjnych stosowanych przez społeczeństwo w danym kraju. Wpływ ten jest oparty komparatystyce cywilizacji zaproponowanej przez Feliksa Konecznego. Wskazano, że istotą cywilizacji jest zdefiniowane wzajemne oddziaływanie między cywilizacjami (walka cywilizacji). Przedstawiono model nowej cywilizacji wprowadzony przez Richarda Nikolausa Coudenhove-Kalergi, a następnie dokonano porównania z modelem cywilizacji łacińskiej. Stwierdzono, że wspomniany model cywilizacji europejskiej spełnia kryteria cywilizacji kolektywistycznej. Cechy rozwoju gospodarczego i produkcji w społeczeństwach indywidualistycznych i kolektywistycznych cywilizacji zostały wskazane konsekwencje wyboru systemu społecznego.

Keywords: cywilizacja, kolektywistyczna cywilizacja, indywidualistyczna cywilizacja, Feliks Koneczny, Richard Coudenhove-Kalergi Nikolaus
str. 250 pobierz
23 1(1)/2012/26

Joanna ZARĘBSKA
Ocena systemu gospodarowania odpadami opakowaniowymi w województwie lubuskim

Abstract: Kluczowym celem Dyrektywy 2008/98/WE jest przerwanie powiązań pomiędzy wzrostem gospodarczym a wytwarzaniem odpadów we wszystkich krajach UE oraz wzmożenie działań mających na celu zapobieganie powstawaniu odpadów. W przy-padku powstania odpadów, krajowe normy zharmonizowane określają poziom odzy-sku i recyklingu odpadów, jaki powinien zostać osiągnięty w poszczególnych woje-wództwach do końca 2014 roku oraz sposoby unieszkodliwiania ich w sposób bez-pieczny dla ludzi i środowiska. W artykule zaprezentowano wybrane parametry do-tyczące gospodarki odpadami opakowaniowymi (w tym uzyskane poziomy odzysku i recyklingu) w województwie lubuskim na tle kraju i poddano je analizie.

Keywords: gospodarowanie odpadami, odpady opakowaniowe, odzysk, recykling
str. 267 pobierz
24 1(1)/2012/27

Jarosław ZAWADZKI
Jak scalać informację środowiskową za pomocą metaanalizy

Abstract: Artykuł opisuje jak integruje się informację pochodzącą z różnych badań środowiskowych. Dla takich metod, które są specjalnie przeznaczone do łączenia rezultatów badań pochodzących z różnych źródeł ukuto w literaturze termin „meta-analiza”. Meta-analiza jest dużą rodziną stosunkowo zawansowanych i ciągle rozwijanych metod, które przekraczają znacznie możliwości klasycznych metod integracji danych np. opartych na analizie korelacji lub regresji. Zagadnienie to jest bardzo ważne w praktyce badań środowiskowych, kiedy dostępnych jest wiele szczegółowych rezultatów niezależnych badań, np. pochodzących od różnych zespołów naukowych, wykonywanych w różnym czasie, w wyniku różnych kampanii pomiarowych, na próbach o różnej liczebności itd., które należy właściwie uogólnić w celu uzyskania pewnych i precyzyjnych wniosków.

Keywords: meta-analiza, integracja danych, wykres lejkowy, metoda Fishera, metoda Liptaka i Stouffera, badania środowiska, wnioskowanie statystyczne
str. 279 pobierz
25 1(1)/2012/28

Mariusz ŻÓŁTOWSKI, Wojciech ŻARSKI
Struktura komputerowego systemu wspomagania zarządzania

Abstract: System informatyczny wspomagający zarządzanie firmą posiada konstrukcję modułową i zapewnia kontrolę nad wszystkimi obszarami działalności przedsiębiorstwa, począwszy od planowania i zaopatrzenia poprzez dystrybucję produkcję, sprzedaż, utrzymanie ruchu, finanse i rachunkowość. Modułowa budowa systemu zapewnia możliwość implementacji tylko tych elementów, które ze względu na charakter firmy i specyfiki jej działalności są niezbędne i użyteczne. Zagadnieniem wymagającym poświęcenia uwagi jest elastyczność systemu, oznaczająca możliwość jego dostosowania do zmiennych warunków środowiskowych, dzięki modyfikacjom i dodawaniu nowych modułów.

Keywords: system informacji zarządczej, budowa systemu
str. 288 pobierz

 

   
© wydawnictwo.panova.pl